Νέα σοβαρή επιβάρυνση για τρεις μεγάλους φορείς διαχείρισης απορριμμάτων δημιουργούν οι αποφάσεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα λεγόμενα «πολυκέντρα» ανακύκλωσης, καθώς ζητείται η επιστροφή επιπλέον περίπου 25 εκατ. ευρώ από κοινοτική χρηματοδότηση του προηγούμενου ΕΣΠΑ.
Όπως αποκαλύπτει ο Γιώργος Λιάλιος στην «Καθημερινή», το νέο ποσό έρχεται να προστεθεί στα 39,6 εκατ. ευρώ που είχαν ζητηθεί ήδη το 2025, με αποτέλεσμα συνολικά να τίθεται υπό δημοσιονομική διόρθωση περίπου το 77,5% της αρχικής κοινοτικής χρηματοδότησης, ύψους 79,3 εκατ. ευρώ.
Οι αποφάσεις αφορούν τον ΕΔΣΝΑ Αττικής, τον ΕΣΔΑΚ Κρήτης και τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου, δηλαδή φορείς που εκπροσωπούν συνολικά περισσότερους από 100 δήμους.
Επιστροφή του 55% της εναπομείνασας κοινοτικής χρηματοδότησης
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της «Καθημερινής», οι σχετικές αποφάσεις υπογράφονται από τον γενικό γραμματέα ΕΣΠΑ Βασίλη Σιαδήμα και προβλέπουν νέα δημοσιονομική διόρθωση ύψους 55% επί της κοινοτικής χρηματοδότησης που είχε απομείνει μετά την πρώτη περικοπή.
Η νέα απόφαση βασίζεται σε ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν κατόπιν εντολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στις αρχές Ιανουαρίου 2026 ζητήθηκαν στοιχεία για τη λειτουργία 30 πολυκέντρων ανακύκλωσης, τα οποία αποτέλεσαν δείγμα που επέλεξαν οι ευρωπαϊκοί ελεγκτικοί μηχανισμοί. Τα στοιχεία αντλήθηκαν από το πληροφοριακό σύστημα του αναδόχου, της εταιρείας ΤΕΧΑΝ.
Από την αξιολόγηση προέκυψε ότι το 55% των υλικών που συλλέχθηκαν το 2025 αφορούσε υλικά συσκευασίας, τα οποία εμπίπτουν στο καθεστώς της διευρυμένης ευθύνης παραγωγού και κανονικά εξυπηρετούνται από άλλα συστήματα ανακύκλωσης, όπως εκείνο του μπλε κάδου.
Μόλις το 45% αφορούσε λοιπά ανακυκλώσιμα υλικά, δηλαδή τα υλικά για τα οποία είχαν σχεδιαστεί και χρηματοδοτηθεί κατά κύριο λόγο τα πολυκέντρα.
Απορρίφθηκαν τα επιχειρήματα των ΦΟΔΣΑ
Οι τρεις φορείς επιχείρησαν να αντικρούσουν τα πορίσματα των ελέγχων, χωρίς ωστόσο τα επιχειρήματά τους να γίνουν αποδεκτά.
Ο ΕΔΣΝΑ, που εκπροσωπεί τους 66 δήμους της Αττικής, υποστήριξε ότι η σύνθεση των απορριμμάτων που καταλήγουν στα πολυκέντρα εξαρτάται από τη συμπεριφορά των πολιτών και δεν αποτελεί αποτέλεσμα πράξεων ή παραλείψεων του φορέα.
Η απάντηση της διοίκησης ήταν ότι η δημοσιονομική διόρθωση δεν αφορά την απόδοση υπαιτιότητας, αλλά το κατά πόσο το έργο λειτουργεί σύμφωνα με τον σκοπό για τον οποίο εγκρίθηκε και χρηματοδοτήθηκε.
Με απλά λόγια, εφόσον ένα μηχάνημα χρηματοδοτήθηκε με κοινοτικούς πόρους ώστε να συλλέγει συγκεκριμένες κατηγορίες ανακυκλώσιμων υλικών και στην πράξη συλλέγει κατά πλειονότητα υλικά συσκευασίας, τα οποία καλύπτονται ήδη από άλλο σύστημα ανακύκλωσης, τότε θεωρείται ότι υπάρχει απόκλιση από τον εγκεκριμένο χρηματοδοτικό σχεδιασμό.
Πόσα καλούνται να επιστρέψουν
Με βάση τις νέες αποφάσεις:
- ο ΕΔΣΝΑ καλείται να επιστρέψει 13,2 εκατ. ευρώ,
- ο ΕΣΔΑΚ καλείται να επιστρέψει 6 εκατ. ευρώ,
- ο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου καλείται να επιστρέψει 5,8 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για τη δεύτερη μεγάλη δημοσιονομική διόρθωση που επιβάλλεται στα συγκεκριμένα έργα.
Το 2025, έπειτα από έλεγχο της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), είχε ζητηθεί η επιστροφή του 50% της αρχικής κοινοτικής χρηματοδότησης.
Τότε ζητήθηκαν:
- 18,1 εκατ. ευρώ από τον ΕΔΣΝΑ,
- 10,9 εκατ. ευρώ από τον ΕΣΔΑΚ,
- 10,5 εκατ. ευρώ από τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου.
Συνολικά επρόκειτο για 39,6 εκατ. ευρώ.
Από τα 79,3 εκατ. ευρώ κινδυνεύουν να χαθούν τα 61,5 εκατ.
Η αρχική κοινοτική χρηματοδότηση για την απόκτηση των πολυκέντρων στους τρεις φορείς ανερχόταν σε περίπου 79,3 εκατ. ευρώ.
Με την πρώτη διόρθωση του 50% και τη δεύτερη διόρθωση κατά 55% επί του υπολοίπου, το συνολικό ποσό που ζητείται να επιστραφεί αντιστοιχεί περίπου στο 77,5% της αρχικής χρηματοδότησης.
Πρακτικά, από τα 79,3 εκατ. ευρώ κοινοτικών πόρων, περίπου 61,5 εκατ. ευρώ βρίσκονται πλέον υπό αμφισβήτηση.
Εφόσον οι αποφάσεις αυτές τελικά επικυρωθούν δικαστικά και δεν ανατραπούν, το οικονομικό βάρος μεταφέρεται ουσιαστικά από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση στο ελληνικό Δημόσιο και στους εμπλεκόμενους φορείς.
Στο Ελεγκτικό Συνέδριο οι τρεις φορείς
Και οι τρεις φορείς έχουν προσφύγει στο Ελεγκτικό Συνέδριο, πετυχαίνοντας προσωρινά την αναστολή καταβολής των ποσών έως ότου κριθεί η υπόθεση.
Ανάλογη προσφυγή είχε γίνει και για την πρώτη δημοσιονομική διόρθωση του 2025.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στην «Καθημερινή» ο πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου Γιάννης Σμυρνιώτης, η υπόθεση είχε αρχικά εκδικαστεί στις 5 Φεβρουαρίου και στη συνέχεια αναβλήθηκε για τις 18 Ιουνίου, πριν ζητηθεί νέα αναβολή από την πλευρά του Δημοσίου.
Ο κ. Σμυρνιώτης θέτει και ένα κρίσιμο νομικό ζήτημα: κατά πόσο είναι δυνατόν ο ίδιος φορέας που είχε εγκρίνει αρχικά την κοινοτική χρηματοδότηση θεωρώντας σύννομη τη διαδικασία να προχωρεί εκ των υστέρων σε δημοσιονομική διόρθωση.
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα αναμένεται πλέον από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Και έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς, παράλληλα με τις δημοσιονομικές διορθώσεις, βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σχετικά με την προμήθεια και λειτουργία των πολυκέντρων ανακύκλωσης.
Η έρευνα, σύμφωνα με την «Καθημερινή», δεν περιορίζεται στους τρεις μεγάλους συλλογικούς φορείς διαχείρισης απορριμμάτων.
Έχει επεκταθεί και σε δήμους που προμηθεύτηκαν απευθείας πολυκέντρα ανακύκλωσης μέσω του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», καθώς το συγκεκριμένο πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε μεταξύ άλλων μέσω δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η υπόθεση των πολυκέντρων ανακύκλωσης παραμένει ανοιχτή τόσο σε διοικητικό και δημοσιονομικό όσο και σε δικαστικό επίπεδο, με ενδεχόμενες σημαντικές οικονομικές συνέπειες για τους εμπλεκόμενους φορείς και, τελικά, για το ελληνικό Δημόσιο.
