Θωμάς Μπέκας-Συνέντευξη στο OTAnews: Ανάπτυξη, πολιτισμός και βιώσιμη πόλη είναι το όραμα μας

Οι προτεραιότητες, οι προκλήσεις και τα έργα που μεταμορφώνουν τα Ιωάννινα σε πρότυπο βιώσιμης και συμμετοχικής πόλης

Ο Δήμος Ιωαννιτών βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή αναπτυξιακών και κοινωνικών μετασχηματισμών. Με έργα που αγγίζουν την αστική ανάπλαση, την πολιτιστική κληρονομιά, την εκπαίδευση και την κοινωνική συνοχή, η δημοτική αρχή καλείται να ανταποκριθεί σε υψηλές προσδοκίες. Στο πλαίσιο αυτό, η συζήτηση με τον δήμαρχο κ. Θωμά Μπέκα φωτίζει τις στρατηγικές επιλογές, τις προκλήσεις και τις προοπτικές του Δήμου, μέσα από ερωτήματα που απηχούν τις ανησυχίες και τις ελπίδες των πολιτών.

Συνέντευξη στην Αναστασία Κομποθέκρα

Κ. Μπέκα, ποια είναι η φιλοσοφία πίσω από την ανάπλαση της Πλατείας Χατζή και πώς πιστεύετε ότι θα αλλάξει την καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής;

Η ανάπλαση της Πλατείας Χατζή στηρίζεται στη λογική της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και του συμμετοχικού σχεδιασμού. Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν σύγχρονο, φιλόξενο και λειτουργικό δημόσιο χώρο, με βιοκλιματικά χαρακτηριστικά που θα βελτιώνουν το μικροκλίμα και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Η φιλοσοφία μας είναι απλή: έργα με σεβασμό στο περιβάλλον, σχεδιασμένα μαζί με τους πολίτες και για τους πολίτες. Η πλατεία Χατζή θα γίνει ξανά σημείο αναφοράς της γειτονιάς – ένας χώρος συνάντησης, παιχνιδιού και χαλάρωσης, ασφαλής, προσβάσιμος και ζωντανός όλες τις ώρες της ημέρας.

Πιστεύουμε ότι με τέτοιες παρεμβάσεις, αλλάζουμε σταδιακά τον τρόπο που οι κάτοικοι βιώνουν την πόλη τους – πιο ανθρώπινα, πιο πράσινα, πιο συμμετοχικά.

Πώς διασφαλίζετε ότι η ενεργειακή αναβάθμιση των σχολείων δεν περιορίζεται σε τεχνικές παρεμβάσεις αλλά ενισχύει και την εκπαιδευτική εμπειρία των μαθητών;

Η ενεργειακή αναβάθμιση των σχολείων για εμάς δεν είναι μόνο έργο τεχνικής φύσης· είναι επένδυση στη μάθηση και στην καθημερινότητα των παιδιών. Θέλουμε τα σχολεία μας να είναι πιο φωτεινά, πιο άνετα, πιο υγιή και πιο φιλικά προς το περιβάλλον.

Με σύγχρονα υλικά, καλύτερο φυσικό φωτισμό και σωστό αερισμό δημιουργούμε χώρους που βελτιώνουν τη συγκέντρωση και την ευεξία των μαθητών. Παράλληλα, αξιοποιούμε αυτές τις παρεμβάσεις ως αφορμή για εκπαιδευτικές δράσεις γύρω από την ενέργεια, την κλιματική αλλαγή και την αειφορία.

Έτσι, τα παιδιά δεν απλώς “μαθαίνουν” σε ένα καλύτερο κτίριο, αλλά μαθαίνουν και από το ίδιο το κτίριο – τι σημαίνει εξοικονόμηση, υπευθυνότητα και σεβασμός στο περιβάλλον.

Ποια είναι η στρατηγική σας για την αναβάθμιση των σχολικών μονάδων ενόψει της νέας χρονιάς, με έμφαση στην ασφάλεια και την προσβασιμότητα;

Η στρατηγική μας για την αναβάθμιση των σχολικών μονάδων εστιάζει σε εκτεταμένες παρεμβάσεις για την εξασφάλιση σύγχρονων και ασφαλών υποδομών όπως είναι η αναβάθμιση φωτισμού των αυλών κάτι που θα λειτουργεί αποτρεπτικά σε επίδοξους δολιοφθορείς, η ενεργειακή αναβάθμιση σε πολλά κτίρια (θερμομόνωση, αντικατάσταση κουφωμάτων) για τη βελτίωση των συνθηκών διδασκαλίας και την εξοικονόμηση πόρων.

Παράλληλα, εκτελούνται έργα επισκευής και συντήρησης σε πολλά σχολικά συγκροτήματα, με έμφαση στην ασφάλεια των κτιρίων (π.χ. προσεισμικός έλεγχος) και στην αναβάθμιση των αύλειων χώρων με νέο εξοπλισμό, σκίαση και βιοκλιματικές παρεμβάσεις.

Μέσα από αυτά τα έργα, στόχος μας είναι η διαρκής βελτίωση της προσβασιμότητας και η δημιουργία ενός φιλικού και λειτουργικού περιβάλλοντος για όλους τους μαθητές, όχι μόνο στα κτίρια των σχολείων, αλλά και στους αύλειους χώρους.

Ποιο είναι το όραμά σας για το Δημοτικό Μουσείο Ιωαννίνων και πώς θα το μετατρέψετε σε ζωντανό πολιτιστικό κόμβο για όλες τις ηλικίες;

Το όραμα για το Δημοτικό Μουσείο Ιωαννίνων (Τζαμί Ασλάν Πασά) είναι να καταστεί σημαντικός παράγοντας πολιτισμού μέσα στο Κάστρο το οποίο με μια σειρά παρεμβάσεων μετατρέπεται  σε ζωντανό “ανοιχτό πάρκο πολιτισμού” και πολυπολιτισμικό κέντρο.

Αυτό θα επιτευχθεί μέσω ριζικής αναβάθμισης του κτιρίου του Τεμένους και του Μεντρεσέ (μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη), καθώς και με εκσυγχρονισμό της συλλογής που αντιπροσωπεύει τη χριστιανική, εβραϊκή και οθωμανική κοινότητα της πόλης. Πιο συγκεκριμένα, ολοκληρώθηκε η ψηφιακή καταγραφή και τεκμηρίωση των 1.400 περίπου αντικειμένων της συλλογής, ενώ ακολουθούν η επανέκθεση, η εκπόνηση μουσειολογικής/μουσειογραφικής μελέτης και η δημιουργία προσβάσεων ΑΜΕΑ και εκθεσιακών χώρων/χώρων πολλαπλών χρήσεων στον ανακαινισμένο Μεντρεσέ, μετατρέποντας το Μουσείο σε έναν πόλο εκπαίδευσης, τουρισμού και δημιουργικής σύνδεσης με την ιστορία.

Πώς ανταποκρίνεται ο Δήμος στις ανάγκες των κοινοτήτων Κουτσελιού και Κατσικά, και ποια έργα έχουν προτεραιότητα για τις περιοχές αυτές;

Η Δημοτική Αρχή έχει ως βασικό της δόγμα την ισόρροπη ανάπτυξη ολόκληρου του Δήμου μας, όχι μόνο του κέντρου της πόλης, αλλά και των δημοτικών ενοτήτων και των χωριών μας, όπως είναι και οι περιοχές που αναφέρατε. Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε παρεμβάσεις πάντοτε σε στενή συνεργασία με τα τοπικά συμβούλια και κατόπιν διαβούλευσης με τους ίδιους τους κατοίκους, ώστε κάθε έργο να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες κάθε χωριού και κάθε γειτονιάς.

Για τον Κατσικά, προτεραιότητα έχει η μετατροπή του παλιού Πνευματικού Κέντρου σε Κέντρο Πολιτισμικής Δημιουργίας και η σύνδεση της δομής προσφύγων με τον παραλίμνιο ποδηλατόδρομο, ενισχύοντας την προσβασιμότητα και την κοινωνική συνοχή. Στο Κουτσελιό, υλοποιούμε την αποκατάσταση και αξιοποίηση του παλιού δημοτικού σχολείου για κοινωφελείς σκοπούς, παράλληλα με έργα βελτίωσης των βασικών υποδομών της κοινότητας. Είναι σημαντικό όμως να αναφέρω ότι οι δύο αυτές περιοχές λόγω της γειτνίασής τους με το camp φιλοξενίας των προσφύγων έχουν το “προνομίο” να χρηματοδοτούνται για έργα από το Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, όπως άλλωστε συμβαίνει και το Πέραμα.

Πώς θα αξιοποιηθεί η σύνδεση της δομής προσφύγων Κατσικά με τον παραλίμνιο πεζόδρομο ώστε να ενισχυθεί η αλληλεπίδραση και η αποδοχή από την τοπική κοινωνία;

Η σύνδεση της δομής προσφύγων Κατσικά με τον παραλίμνιο πεζόδρομο αποτελεί μια ουσιαστική παρέμβαση για την κοινωνική ένταξη. Μέσα από τη διαδρομή αυτή, δημιουργείται ένα ανοικτό δίκτυο σύνδεσης του Κατσικά με την πόλη, προσφέροντας πρόσβαση σε δημόσιους χώρους, άθληση και πολιτισμό. Παράλληλα, θα υλοποιηθούν κοινές δράσεις —όπως περιπάτοι, αθλητικά και καλλιτεχνικά δρώμενα, προγράμματα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης— που θα ενισχύουν τη γνωριμία και τη συνύπαρξη προσφύγων και κατοίκων. Στόχος είναι ο χώρος να λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας και συμμετοχής, όχι ως όριο.

 Πώς θα διαμορφωθεί το Κέντρο Πολιτισμικής Δημιουργίας στον Κατσικά ώστε να λειτουργεί ως χώρος έκφρασης και συμμετοχής για τους κατοίκους;

Το παλιό Πνευματικό Κέντρο Κατσικά θα μετατραπεί σε Κέντρο Πολιτισμικής Δημιουργίας, έναν δυναμικό πολυχώρο (hub) υποστήριξης της καλλιτεχνικής παραγωγής, με στόχο την ενεργή συμμετοχή των κατοίκων. Ο χώρος θα διαμορφωθεί για να περιλαμβάνει αίθουσες για παραστάσεις/συναυλίες, εκθεσιακούς χώρους, Maker Spaces, και συνεργατικούς χώρους εργασίας. Οι παρεμβάσεις διασφαλίζουν ότι τουλάχιστον το 80% των δραστηριοτήτων θα προσφέρονται χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα στους πολίτες, καθιστώντας το έναν πραγματικό χώρο έκφρασης και συνάντησης για την τοπική κοινωνία.

Πώς σχεδιάζετε να επεκτείνετε τις πράσινες ζώνες στον αστικό ιστό και να αντιμετωπίσετε τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε επίπεδο γειτονιάς;

Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ξεκινά από τη γειτονιά. Ο στόχος μας είναι να αυξήσουμε το πράσινο μέσα στην πόλη με μικρές, λειτουργικές “ανάσες” πρασίνου σε κάθε συνοικία.

Προχωρούμε σε στοχευμένες παρεμβάσεις μέσα από το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης. Δημιουργούμε νέους χώρους πρασίνου, φυτεύσεις σε πλατείες και δρόμους, πράσινες στέγες σε δημοτικά κτίρια και σχολεία, δεξαμενές αποθήκευσης και επανάχρησης του βρόχινου νερού, κτλ.

Παράλληλα, ενισχύουμε τον αστικό εξοπλισμό με διαπερατά υλικά και δροσερές επιφάνειες, ώστε να μειώσουμε τη θερμική καταπόνηση. Θέλουμε οι παρεμβάσεις μας να είναι απτές στην καθημερινότητα – να κάνουν τη βόλτα, το παιχνίδι, την παραμονή στον δημόσιο χώρο πιο ευχάριστη και πιο ασφαλή.

Η πόλη των Ιωαννίνων έχει ταυτιστεί με τη φύση και το νερό. Το όραμά μας είναι να επαναφέρουμε αυτόν τον χαρακτήρα μέσα στον αστικό ιστό, ώστε κάθε γειτονιά να έχει το δικό της “πράσινο αποτύπωμα”.

 Ποια είναι η ετοιμότητα του Δήμου να αξιοποιήσει πλήρως τις προσκλήσεις της ΣΒΑΑ έως το τέλος του έτους και ποια έργα προκρίνονται;

Η ετοιμότητά μας για την αξιοποίηση των πόρων της Στρατηγικής Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης (ΣΒΑΑ) βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο, με βασικό στόχο την επίσπευση των διαδικασιών.

Η Δημοτική Αρχή επικεντρώνεται στην επίσπευση των μελετών, ώστε τα πρώτα έργα της νέας προγραμματικής περιόδου (2021-2027) να δημοπρατηθούν εντός του 2025, αξιοποιώντας πλήρως τους πόρους των €63 εκατ. της αναθεωρημένης Στρατηγικής.

Σημαντική πρόκληση παραμένει το γεγονός ότι το 50% του προϋπολογισμού της ΣΒΑΑ ήταν δεσμευμένο από μη ολοκληρωμένα έργα της προηγούμενης περιόδου (2014-2020), κάτι που επιβάλλει εντατικούς ρυθμούς υλοποίησης.

Η φιλοσοφία μας δίνει έμφαση σε ολοκληρωμένες αστικές αναπλάσεις και έργα με σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, επιλέγοντας παρεμβάσεις με άμεση υλοποίηση και μικρότερο ρίσκο καθυστερήσεων.

Τα προκρινόμενα έργα επικεντρώνονται σε περιβαλλοντικές παρεμβάσεις και υποδομές κινητικότητας και πολιτισμού:

• Αστικές Αναπλάσεις & Περιβάλλον: Δημιουργία πράσινων γειτονιών και πράσινων αυλών σε σχολικά συγκροτήματα, βιοκλιματική ανάπλαση όπως αυτή της πλατείας Χατζή και η κατασκευή της Δημοτικής Αγοράς Αγ. Μαρίνας με βιοκλιματικό σχεδιασμό.
• Κινητικότητα & Υποδομές: Η Ολοκλήρωση του Μεγάλου Δακτυλίου (κόμβος Πανηπειρωτικού – κόμβος Βογιάνου) αποτελεί τμηματοποιημένο έργο της προηγούμενης περιόδου που συνεχίζεται, και η δημιουργία δικτύου ποδηλατοδρόμων.
• Πολιτισμός: Η Αποκατάσταση του Δημοτικού Μουσείου στο Τέμενος Ασλάν Πασά και του Μεντρεσέ, με στόχο τη δημιουργία εκθεσιακών χώρων και προσβάσεων ΑΜΕΑ.

Να επισημάνω όμως ότι η διαχειριστική γραφειοκρατία δυσκολεύει την ταχεία εξέλιξη των έργων.

Ποια είναι η συνολική στρατηγική σας για την ανάδειξη του ιστορικού κέντρου και του Κάστρου Ιωαννίνων ως βιώσιμου τουριστικού και πολιτιστικού προορισμού;

Το όραμά μας είναι να αναδείξουμε το ιστορικό κέντρο και το Κάστρο Ιωαννίνων ως έναν ζωντανό, βιώσιμο πολιτιστικό και τουριστικό προορισμό, που θα διατηρεί την ιστορική του ταυτότητα και θα προσφέρει εμπειρίες όλο τον χρόνο. Δίνουμε προτεραιότητα στην αποκατάσταση και συντήρηση των μνημείων, όπως το Οθωμανικό Λουτρό, ώστε να γίνουν επισκέψιμα με σεβασμό στην αρχαιολογική τους αξία. Παράλληλα, βελτιώνουμε το δίκτυο διαδρομών, τις εισόδους και τις υποδομές του Κάστρου, ώστε να είναι προσβάσιμο σε όλους – κατοίκους, ηλικιωμένους, οικογένειες και άτομα με κινητικές δυσκολίες.

Επιδιώκουμε το Κάστρο και το κέντρο να αποτελούν έναν πολιτιστικό κόμβο με ζωή κάθε εποχή του χρόνου, μέσα από εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και εκδηλώσεις που θα προσελκύουν ντόπιους και επισκέπτες. Ιδιαίτερη σημασία δίνουμε στη σύνδεση του ιστορικού πυρήνα με την παραλίμνια ζώνη, μέσω ήπιων παρεμβάσεων και διαδρομών που αναδεικνύουν το μοναδικό φυσικό τοπίο των Ιωαννίνων. Όλες οι δράσεις σχεδιάζονται με γνώμονα τη βιωσιμότητα και την κλιματική ουδετερότητα, ενώ η υλοποίησή τους στηρίζεται σε συνεργασίες με υπουργεία, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, πολιτιστικούς φορείς και ευρωπαϊκά προγράμματα.

Στόχος μας είναι ένα ιστορικό κέντρο που θα συνδυάζει την παράδοση με τη σύγχρονη ζωή, λειτουργώντας ως χώρος πολιτισμού, αναψυχής και εξωστρέφειας για την πόλη.

Ποια είναι η πιο δυνατή στιγμή που ζήσατε ως δήμαρχος, μια εμπειρία που σας άλλαξε ή σας έφερε πιο κοντά στους ανθρώπους της πόλης;

Δεν θα μπορούσα να ξεχωρίσω κάποια στιγμή ή μια εμπειρία όπως την περιγράφατε. Θα μπορούσα όμως να πω ότι κάθε φορά που ολοκληρώνουμε μια παρέμβαση, μικρή ή μεγάλη, την οποία είχε ανάγκη ο τόπος μας και βλέπω τις θετικές αντιδράσεις των συνδημότων μου, νοιώθω ότι η αυτοδιοίκηση είναι πρώτα απ’ όλα σχέση εμπιστοσύνης και φροντίδας.

Τέτοιες στιγμές, μικρές αλλά ουσιαστικές, είναι που σε φέρνουν πιο κοντά στους ανθρώπους και σου υπενθυμίζουν γιατί αξίζει να υπηρετείς αυτή την πόλη. Γιατί πίσω από κάθε έργο, πίσω από κάθε απόφαση, υπάρχει ένας άνθρωπος, μια οικογένεια, μια κοινότητα που ελπίζει και προχωρά.