Έρευνα: Δημόσιοι υπάλληλοι σε συνθήκες φτωχοποίησης

Ο μύθος ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι «προνομιούχοι» σε σύγκριση με τον ιδιωτικό τομέα έχει καταρριφθεί προ πολλού. Είναι χαρακτηριστική μελέτη του ΚΕΠΕ που δείχνει υστέρηση μηνιαίων αποδοχών μεταξύ 15,8% ως 18,6% του δημόσιου τομέα έναντι του ιδιωτικού – συγκρίνοντας εργαζόμενους με το ίδιο εκπαιδευτικό επίπεδο, προϋπηρεσία και ηλικία.

Δεν είναι μόνο η απώλεια του 13ου και 14ου μισθού που έχει καταστήσει τους δημοσίους υπαλλήλους, ιδίως όσους δουλεύουν σε νευραλγικούς τομείς όπως η εκπαίδευση και η υγεία, εργαζομένους «β’ κατηγορίας».

Ο συνδυασμός των μνημονιακών περικοπών, που ουδέποτε αναπληρώθηκαν, των πληθωριστικών ανατιμήσεων, που καταπίνουν τις όποιες ονομαστικές αυξήσεις και του «πειθαρχικού ζουρλομανδύα», που τιμωρεί ακόμα και με απόλυση τη συνδικαλιστική δράση, καθιστούν το εργασιακό περιβάλλον του δημοσίου κάθε άλλο παρά αξιοζήλευτο.

Προσθέστε την εργασιακή εξουθένωση, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους ειδικευόμενους του ΕΣΥ, την εργασιακή περιπλάνηση, που βιώνουν για χρόνια οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, την υποχρηματοδότηση των κοινωνικών υπηρεσιών, τις χρόνιες κακοδαιμονίες του πελατειακού κράτους (ευνοιοκρατία, κομματικά ρουσφέτια κ.λπ). Κερασάκι στην τούρτα η υποτίμηση ή ακόμα και η ανοιχτή εχθρότητα που βιώνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι, όταν επικρατούν τα ανακλαστικά του κοινωνικού αυτοματισμού.

Όταν απεργούν γίνονται «οι τεμπέληδες που κλείνουν τους δρόμους». Συχνά οι δημόσιοι υπάλληλοι της πρώτης γραμμής γίνονται σάκος του μποξ για ταλαιπωρημένους ή αγανακτισμένους πολίτες. Ο κατάλογος με τα περιστατικά προπηλακισμών, σωματικής βίας, ακόμα και ένοπλων απειλών ή επιθέσεων κατά δημοσίων λειτουργών ολοένα μακραίνει.

Αποκαλυπτική μελέτη: Δημόσιοι Υπάλληλοι 2009-2025

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι αποτελούν μια ενιαία, θυματοποιημένη και αδικημένη κατηγορία. Ούτε ότι δεν υπάρχουν ανάμεσά τους ευνοημένοι, «βύσματα», ανεπαρκείς ή κακοί στη δουλειά τους, όπως σε όλα τα επαγγέλματα. Υπάρχουν δημόσιοι υπάλληλοι που είναι ταυτόχρονα όργανα της τάξης και μπορεί να χρειαστεί να καταστείλουν ή να δείρουν άλλους δημοσίους υπαλλήλους. Υπάρχουν υψηλόβαθμοι δημόσιοι υπάλληλοι που καταχρώνται την εξουσία τους ή δρουν εκδικητικά εις βάρος χαμηλόβαθμων συναδέλφων τους, με άδικες πειθαρχικές ποινές ή ακόμα και ποινικές διώξεις.

Αφήνοντας κατά μέρος τις αξιολογικές κρίσεις, ας περιοριστούμε στα μισθολογικά των δημοσίων υπαλλήλων, που δεν χωράνε υποκειμενισμούς.

Η έρευνα του Πανελληνίου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ. ΟΕΕ, τ. ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ), «Δημόσιοι Υπάλληλοι 2009-2025: 16 χρόνια εισοδηματικών απωλειών», επιχειρεί να απαντήσει, με χειροπιαστά παραδείγματα σε ένα ερώτημα που συνήθως συζητείται με αποσπασματικές αναφορές σε ονομαστικές αυξήσεις: πού βρίσκεται σήμερα το εισόδημα του δημοσίου υπαλλήλου σε σχέση με το 2009;

Η μελέτη παρακολουθεί τρία αντιπροσωπευτικά προφίλ υπαλλήλων ΔΕ, ΤΕ και ΠΕ (δευτεροβάθμιας, τεχνικής και πανεπιστημιακής εκπαίδευσης), με κοινή αφετηρία 15 έτη υπηρεσίας, από τις 31.12.2009. Εξετάζει το καθαρό ετήσιο εισόδημα, τη φορολογία και τις κρατήσεις, την κατάργηση του 13ου και 14ου μισθού, τα μισθολογικά κλιμάκια, τη χαμένη διετία 2016–2017, την υπερωριακή εργασία και την πραγματική αγοραστική δύναμη.

Απώλειες αγοραστικής δύναμης ως 30%

Τα ευρήματα της μελέτης του ΠΑΝΣΥΠΟ είναι σαφή: Οι αυξήσεις των τελευταίων ετών δεν έχουν καλύψει την απόσταση που δημιουργήθηκε μέσα στην περίοδο 2009-2025.

Σε ονομαστικούς όρους, το καθαρό ετήσιο εισόδημα αυξήθηκε μέσα σε δεκαέξι χρόνια μόλις κατά 1,5% για τον ΔΕ, 12,2% για τον ΤΕ και 13,2% για τον ΠΕ. Όταν όμως συνυπολογιστεί ο επίσημος πληθωρισμός, η αγοραστική δύναμη βρίσκεται το 2025 20,4% χαμηλότερα για τον ΔΕ, 12,0% για τον ΤΕ και 11,2% για τον ΠΕ.

Ανελαστικές δαπάνες

Η εικόνα γίνεται ακόμη δυσμενέστερη όταν εξετάζονται οι δαπάνες που δύσκολα μπορεί να αποφύγει ένα νοικοκυριό. Ο Γενικός ΔΤΚ αυξήθηκε κατά 27,46% από το 2009 έως το 2025, ενώ το σταθερό καλάθι Διατροφής, Στέγασης και Μεταφορών που υπολογίζει η μελέτη από τις επίσημες σειρές της ΕΛΣΤΑΤ αυξήθηκε κατά 44,8%. Με αυτό το μέτρο, η απώλεια αγοραστικής δύναμης φθάνει το 29,9% για τον ΔΕ, 22,5% για τον ΤΕ και 21,8% για τον ΠΕ.

Στη μισθολογική καθίζηση συμβάλλει το «τσεκούρωμα» της υπερωριακής αμοιβής, που έχει μειωθεί σε πραγματική αξία πάνω από 70% σε σχέση με το 2009. Επίσης έχει μειωθεί το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο απογευματινής υπερωριακής εργασίας από τις 720 ώρες ετησίως το 2009 στις 240. Για τον ίδιο μηνιαίο μισθό η υπερωρία στο δημόσιο αξίζει περίπου όσο το 42,5% της νόμιμης υπερωρίας στον ιδιωτικό τομέα.