ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Δημάρχου Λίμνης Πλαστήρα Π. Νάνου: “Στόχος το ψηφιακό και περιβαλλοντικό στοίχημα για την επιστροφή στις ρίζες”

Συνέντευξη στην κ. Αναστασία Κομποθέκρα

Η στρατηγική που ακολουθεί ο Δήμος Λίμνης Πλαστήρα επικεντρώνεται στον μετασχηματισμό της περιοχής σε ένα εθνικό σημείο αναφοράς για την περιβαλλοντική καινοτομία και την τεχνολογία. Ο δήμαρχος κ. Παναγιώτης Νάνος, παρουσιάζει ένα ολιστικό πλάνο που συνδέει τις υποδομές με την κοινωνική ανάπτυξη και την οικονομία της γνώσης. Στο επίκεντρο, βρίσκεται η προσπάθεια αναστροφής της δημογραφικής συρρίκνωσης μέσω καινοτόμων προγραμμάτων που στοχεύουν να προσελκύσουν νέους κατοίκους και ψηφιακούς νομάδες. Η βάση για όλες τις αλλαγές που υλοποιούνται είναι η μετάβαση από το παραδοσιακό μοντέλο διαχείρισης σε μια μορφή τοπικής διακυβέρνησης με διαφάνεια και άμεση δημοκρατία. 

Διαβάστε την ενδιαφέρουσα συνέντευξη του κ. Νάνου όπου παρουσιάζει αναλυτικά το έργο που πραγματοποιείται και τα μελλοντικά σχέδια για το Δήμο.

Ε: Είστε δεύτερη θητεία δήμαρχος, ποια θεωρείτε ως σημαντικότερα επιτεύγματα της δημοτικής αρχής μέχρι σήμερα;

Α: Ωραίο ερώτημα, θα μπορούσα να απαντήσω με κατάλογο σημαντικών έργων, όμως δεν έχει νόημα. Συνοπτικά αναφέρω βασικούς θεματικούς άξονες, όπως είναι επενδύσεις σε υποδομές οι οποίες ξεπερνούν τα 38 εκ. €, εκ των οποίων τα 12 εκατ. € αφορούν δεκάδες έργα αποκαταστάσεων από τις καταστροφές «Ιανός» και «Daniel». Σημαντική επιτυχία είναι το Ειδικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Αγράφων, το οποίο ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός στην Αργιθέα, 30 εκ. € για κάθε Δήμο. Ήδη καταθέσαμε έργα ύψους 10 εκ. € στην ΟΧΕ Αγράφων της Περιφέρειας Θεσσαλίας και περιμένουμε πράξη ένταξης για να τα δημοπρατήσουμε.

Επίτευγμα είναι ότι η Λίμνη Πλαστήρα καθίσταται εθνικό σημείο αναφοράς Περιβαλλοντικής Καινοτομίας, με έργα που ήδη είναι σε εξέλιξη. Η στρατηγική συνεργασία με το ΕΚΕΤΑ και η δημιουργία στη Λίμνη Πλαστήρα του Ολιστικού Κέντρου Έρευνας και Καινοτομίας στην Ορεινότητα, είναι κατάκτηση για ολόκληρη την ορεινή Ελλάδα. Οι διεθνείς συνεργασίες, η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, η φιλοξενία φοιτητών από ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια είναι δείγματα εξωστρέφειας. Θα μπορούσα να σας πω και άλλα, όπως η στελέχωση του Δήμου, η απόκτηση εξοπλισμού για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τις επενδύσεις σε αρδευτικά, αγροτική οδοποία, κ.ά.

Ε: Αναφέρατε έργα περιβαλλοντικής καινοτομίας, θα μπορούσατε ενδεικτικά να αναφέρετε ορισμένα για να έχουμε καλύτερη αντίληψη;

Βεβαίως, το Υπαίθριο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης π.χ. είναι βαθιά καινοτόμο έργο, με στοιχεία που το καθιστούν  μοναδικό στον κόσμο. Εδώ αναδεικνύουμε την Φύση ως δημιουργό έργων τέχνης, τα οποία εκτίθενται στο χώρο. Αυτά, σε συνδυασμό με έργα επωνύμων διεθνών καλλιτεχνών, συνιστούν μια νέα αισθητική, πολιτιστική και εκπαιδευτική πρόταση για προγράμματα Erasmus «Φύση και Τέχνη». Οργανώνουμε διεθνή συμπόσια γλυπτικής και Biennale νέων καλλιτεχνών. Τα «Σχολεία Δάσους», είναι μια άλλη πρόταση για την βιωματική μάθηση και εμπειρία, ομοίως και το υπό μελέτη «Πάρκο Ενσυναίσθησης». Σε ερευνητικό επίπεδο συμμετέχουμε στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Aqualoops 4 Med, αξίας 3,8 εκ. που υλοποιούμε με Ιταλία και Ισπανία. Με το ΕΚΕΤΑ έχουμε σε εξέλιξη 4 μελέτες, για έργα κοινωνικής καινοτομίας με στοιχεία κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας.

Ε: Οι δράσεις σας αποδεικνύουν πως θέλετε να ενισχύσετε τον Τουρισμό στην  περιοχή. Μέχρι στιγμής, έχετε παρατηρήσει αύξηση των ποσοστών επισκεψιμότητας; Ποιοι επωφελούνται αυτής;

Α: Παραλάβαμε την διοίκηση του Δήμου σε δύσκολη εποχή, (2019), η λίμνη τότε λόγω μνημονίων και οικονομικής κρίσης είχε χάσει το 65% των επισκεπτών της, ακριβώς διότι στηρίζονταν στην εσωτερική αγορά. Οι επαγγελματίες δεν μπορούσαν να αναλάβουν πρωτοβουλίες από μόνοι τους, ο Δήμος βγήκε επιθετικά μπροστά σε όλα τα επίπεδα: από την προβολή και διαφήμιση, συμμετοχή σε εκθέσεις, δημιουργία υποδομών για την ανάπτυξη νέων εναλλακτικών θεματικών μορφών τουρισμού, διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων κ.α. δράσεων.

Παρά τις καταστροφές από «Ιανό» και «Daniel», παρά τον κορονοϊό, στην  5ετία καταφέραμε να ανανεώσουμε το τουριστικό προϊόν και σε συνεργασία με τους επαγγελματίες του Τουρισμού, να καταστήσουμε τη Λίμνη Πλαστήρα δημοφιλή ορεινό προορισμό. Αυτό έφερε νέους επισκέπτες ενώ άνοιξε ο δρόμος για έλευση ξένων τουριστών. Η Λίμνη Πλαστήρα ήδη αποτελεί επιλογή Κυπρίων και Ισραηλινών, δευτερευόντως ευρωπαίων κ.ά. τουριστών. Δεν είναι μεγάλος ο αριθμός, ωστόσο δικαιώνει το στόχο της εξόδου στη διεθνή τουριστική αγορά.

Η αύξηση της ζήτησης ενεργοποίησε κλειστούς ξενώνες, ενδεικτικά αναφέρω ότι από τις 986 αναπτυγμένες τουριστικές κλίνες του είχαμε το 2019, σήμερα έχουμε 1280, μαζί με κάποια δωμάτια βραχυχρόνιας μίσθωσης. Εννοείται ότι έχουν αυξηθεί τα έσοδα των επιχειρήσεων, με θετικό αντίκτυπο στην τοπική οικονομία και την απασχόληση.

Ε: Σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς φαίνεται πως είστε ιδιαίτερα ενεργός και έχετε οργανώσει ανά διαστήματα σειρά εκδηλώσεων. Ποιες είναι οι επιδιώξεις σας έπειτα από αυτές τις δράσεις;

Α: Αντιμετωπίζουμε το ιστορικό και πολιτιστικό απόθεμα του Δήμου με όρους σύγχρονους. Οι εκδηλώσεις μας θέλουμε να έχουν χρώμα, ποιότητα, αισθητική, στοιχεία τα οποία ενισχύουν το τουριστικό προφίλ της περιοχής. Κάθε χρόνο οργανώνονται περιμετρικά της λίμνης σε όλα τα χωριά περισσότερες από 80 εκδηλώσεις. Στηρίζουμε το Lake Plastiras Festival, το οποίο προορίζεται να είναι αναγνωρίσιμο στο Εξωτερικό. Στόχος μας είναι να αποτελέσει η Ιστορία και ο Πολιτισμός μέρος της τουριστικής, οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.

Ε: Βλέπουμε ότι επιδιώκετε την επένδυση σε νέες τεχνολογίες και δημιουργία νέων μεθόδων ανάπτυξης της οικονομίας. Πιστεύεται ότι τα χωριά είναι κατάλληλα για την ανάπτυξη τέτοιων σχεδίων; Δεν είναι ρίσκο αυτό;

Α: Προφανώς αναφέρεστε στις επενδύσεις που ετοιμάζουμε στην ανάπτυξη του 4γενούς τομέα. Πράγματι έχουμε προς ένταξη για χρηματοδότηση την δημιουργία Innovation Hub, για 11 νεοφυείς – startup επιχειρήσεις. Επίσης ετοιμάζουμε το «Σπίτι της Καινοτομίας – Innovation Home», με 15 θέσεις εργασίας, σύνδεση με βιβλιοθήκες και ψηφιακά αποθετήρια σε όλο τον κόσμο, χρήση ενισχυμένης τεχνητής νοημοσύνης. Στην β φάση έχουμε τη δημιουργία Κατασκήνωσης Καινοτομίας, κ.α. δράσεις. Πιστεύουμε ότι τα χωριά μας είναι ιδανικά για την ανάπτυξη του 4γενούς τομέα, ακριβώς διότι συνδυάζουν μοναδικό τοπίο, ποιότητα ζωής, υποδομές άλλες και δυνατότητες σύνδεσης με όλο τον κόσμο, ταυτόχρονα είμαστε στο κέντρο της Ελλάδος και απέχουμε μόλις 2,5 ώρες από Αθήνα, Θεσσαλονίκη σήμερα, αύριο και από την Πάτρα. Συνεπώς όχι μόνο δεν είναι ρίσκο, αλλά ευκαιρία και πρόταση ζωής που έρχεται από το Μέλλον.

Ε: Έχετε αναφέρει πως κίνητρο για τις περισσότερες δράσεις σας είναι η επανακατοίκηση των κοινοτήτων του δήμου. Αποδίδουν οι προσπάθειες; Ποιο είναι το πλάνο σας;

Α: Τα ορεινά χωριά άδειασαν την δεκ. 1970, στις μέρες μας αποδημούν οι τελευταίοι εναπομείναντες ηλικιωμένοι, αν δεν κάνουμε κάτι τα χωριά θα μείνουν ακατοίκητα. Έπρεπε από δεκαετίες πριν να υπάρχει στρατηγικό σχέδιο για την συγκράτηση του πληθυσμού στην ύπαιθρο, ωστόσο δεν έχουν νόημα οι διαπιστώσεις. Αξία έχει η ανάληψη ευθύνης ενός εκάστου και η Αυτοδιοίκηση μπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο στην επανακατοίκηση των χωριών. Εμείς από 2021 ανακοινώσαμε το πρόγραμμα «Επιστροφή στην Πατρίδα», μία ολοκληρωμένη παρέμβαση σε όλους τους παραγωγικούς τομείς. Η επανένταξη εγκαταλειμμένων χωραφιών, αμπελιών, περιβολιών στην ενεργή οικονομία μέσω της «Τράπεζας Γης», η μετατροπή άγριων καστανοδασών σε εμβολιασμένους καστανεώνες και η παραχώρηση με όρους κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας είναι μέρος των δράσεων.

Ομοίως, η δωρεάν επαγγελματική στέγη σε νέους που θέλουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν εδώ, είναι μέρος του προγράμματος. Σήμερα έχουμε 6 οικογένειες που εγκαταστάθηκαν μόνιμα. Κάποιοι συνταξιούχοι αστικών κέντρων αγόρασαν σπίτια και διαμένουν στη λίμνη Πλαστήρα, 12 ψηφιακοί νομάδες μένουν στην περιοχή και εργάζονται από απόσταση. Ο επόμενος στόχος είναι η δωρεάν παραχώρηση κατοικίας με χρηματοδότηση από Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Ε: Πριν από ένα έτος είχατε αναφέρει κίνδυνο επερχόμενης ξηρασίας λόγω της υπεράρδευσης της λίμνης. Πως διαχειρίζεστε το γεγονός; Ποια η εξέλιξη αυτού;

Α: Η λίμνη Πλαστήρα είναι η βασική πηγή άρδευσης του Θεσσαλικού κάμπου το καλοκαίρι. Ωστόσο οι δυνατότητές της είναι περιορισμένες και οι διαθέσιμες ποσότητες νερού εξαρτώνται από τις εκάστοτε βροχοπτώσεις. Κάθε καλοκαίρι η λίμνη αδειάζει, με πολλαπλές περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Λόγω κλιματικής κρίσης, επιβάλλεται όσο ποτέ άλλοτε η σύνταξη εθνικού σχεδίου διαχείρισης υδάτων και έργων ορεινής υδρονομίας. Επίσης είναι αδήριτη ανάγκη η μεταφορά νερού από τον άνω ρου του Αχελώου στο Θεσσαλικό κάμπο, αυτό είναι υπόθεση της κυβέρνησης.

Ε: Ποιες είναι οι πιο έντονες αλλαγές που μπορούμε να παρατηρήσουμε στον δήμο από την αρχή της θητείας σας μέχρι και σήμερα;

Α: Η βαθύτερη αλλαγή είναι ότι σταδιακά από ΟΤΑ μετατρέπουμε τον Δήμο σε τοπική διακυβέρνηση με στοιχεία άμεσης δημοκρατίας. Οι συνεδριάσεις του ΔΣ μεταδίδονται διαδικτυακά, η κοινωνική διαβούλευση και η κοινωνική λογοδοσία είναι μέρος της λειτουργίας μας, η ανάπτυξη υπόθεση όλων. Το βέβαιο είναι ότι ντόπιοι και ξένοι αντιλαμβάνονται ότι πνέει δημιουργικός άνεμος. Οι αισθητικές αναπλάσεις, τα έργα υποδομής, οι εκδηλώσεις, βελτίωσαν την ποιότητα ζωής και ανανέωσαν το τουριστικό προϊόν. Η λίμνη απέκτησε brand με ότι αυτό συνεπάγεται, αναβαθμίστηκε και αυτό φαίνεται από την αυξημένη ζήτηση ακινήτων. Οι καινοτόμες επιλογές αναγνωρίζονται σταδιακά και αυτό έχει θετική επίδραση στην οικονομία και την τοπική κοινωνία.