Νέα καίρια παρέμβαση από τον Γ. Κωνσταντέλλο για τον νέο κώδικα: «Δεν έγιναν οι τομές που θέλουμε»

 

Στη συζήτηση που άνοιξε στο ΔΣ της ΚΕΔΕ για το σχέδιο του Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο Α’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, κ. Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, τοποθετήθηκε με μια «διπλή» ανάγνωση: από τη μία αναγνώρισε ότι το κείμενο είναι σαφώς καλύτερο από το σημερινό «χαοτικό» μωσαϊκό ρυθμίσεων, από την άλλη υπογράμμισε ότι δεν συνιστά τη βαθιά μεταρρύθμιση που περιμένει η Αυτοδιοίκηση.

Τα σημεία της παρέμβασής του:

1) «Είναι καλύτερο από αυτό που έχουμε – αλλά δεν “σπάει αυγά”»

Η κεντρική «γενική παρατήρηση» του κ. Κωνσταντέλλου ήταν ξεκάθαρη: Ο Κώδικας, ως κείμενο, είναι πιο λειτουργικός, πιο χρήσιμος και πιο αποδοτικός από το σημερινό καθεστώς, που –όπως είπε– έχει «χαοτικά χαρακτηριστικά» και αφήνει κενά. Ωστόσο, δεν φέρνει τις “γενναίες τομές” που θα ήθελε η Αυτοδιοίκηση: περισσότερο μοιάζει με καλή κωδικοποίηση και λιγότερο με μεταρρυθμιστικό άλμα.

Και εξήγησε γιατί, κατά την εκτίμησή του, «δεν αγγίζονται» τα μεγάλα ζητήματα:

Συνταγματικά εμπόδια που «μεταθέτουν» κρίσιμες αλλαγές σε πεδίο συνταγματικής αναθεώρησης.

“Φοβική” προσέγγιση: αποφυγή βαθιών τομών («να σπάσουμε αυγά»).

Έλλειψη πόρων: «το ταμείο δεν έχει τα χρήματα» που απαιτούνται για πραγματική ενδυνάμωση της λειτουργίας των δήμων.

2) Οι αρμοδιότητες παραμένουν «θολές» – και η Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση μένει μετέωρη

Ιδιαίτερη αιχμή άσκησε στο πεδίο των αρμοδιοτήτων: υποστήριξε ότι το θέμα παραμένει θολό, με έναν εκτενή πίνακα/«excel» διαδικασιών, χωρίς να λύνονται οι ουσιαστικές ασάφειες. Στο ίδιο πλαίσιο, συνέδεσε το ζήτημα με τη θεσμική αρχιτεκτονική της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, σημειώνοντας ότι παρότι συγκροτήθηκαν όργανα/επιτροπές, η λειτουργία τους δεν έχει αποκτήσει συνέχεια και βάθος.

3) Κύριες προτάσεις και «τεχνικές» διορθώσεις ανά βιβλίο/άρθρο

Ο Α’ Αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ κατέθεσε σειρά στοχευμένων παρατηρήσεων, με λογική «διορθωτικού καταλόγου» (προσθήκες, παραλείψεις, ασαφείς διατυπώσεις, θεσμικά “πισωγυρίσματα”). Ενδεικτικά:

Α. Βιβλίο 1 – Εκλογές, λειτουργία οργάνων, διαδικασίες

Ονοματοδοσίες: ζήτησε να προστεθεί ρητά η δυνατότητα ονοματοδοσίας κτιρίων/αθλητικών χώρων/σχολείων/αιθουσών κ.λπ., όχι μόνο οδών και πλατειών.

Χρόνος ανάληψης καθηκόντων νέων δημοτικών αρχών: πρότεινε να εξεταστεί σοβαρά το μοντέλο «ανάληψη την επόμενη μέρα των εκλογών», όπως συμβαίνει κεντρικά (ορκωμοσία κυβέρνησης άμεσα), ώστε να περιοριστούν οι «θολές» αποφάσεις μεταβατικής περιόδου.

Ηλεκτρονική ψήφος: είπε ότι η ΚΕΔΕ δεν πρέπει να μείνει σε μια απλή άρνηση, αλλά να καταθέσει θετική αντιπρόταση με αυστηρές προϋποθέσεις που θα διασφαλίζουν τη μυστικότητα/ταυτοπροσωπία. Η ιδέα που ανέπτυξε: ηλεκτρονική υποστήριξη με φυσική παρουσία σε ελεγχόμενο σημείο (π.χ. σε άλλο δήμο/ΚΕΠ), ώστε να εξυπηρετούνται δημότες που βρίσκονται μακριά, χωρίς να ανοίγει «παράθυρο» ανεξέλεγκτης ψήφου.

Παραλείψεις στο κείμενο: ανέφερε ότι λείπει πρόβλεψη/αναφορά σε επιμέρους διαδικασίες (π.χ. σε διάταξη για «εναλλακτική ψήφο» όπως την περιέγραψε).

Δια περιφοράς συνεδρίαση: επισήμανε ότι δεν πρέπει να «εξαφανιστεί» ως εργαλείο.

Β. Επιτροπές και ρόλος αιρετών – «να μην περνάνε αποφάσεις στους υπηρεσιακούς»

Στάθηκε σε ρυθμίσεις για επιτροπές «γνωμοδοτικού χαρακτήρα» με αόριστο περιεχόμενο, αλλά και σε πρόνοια που –κατά την άποψή του– μπορεί να μεταφέρει κρίσιμες αποφάσεις από τα συλλογικά όργανα προς υπηρεσιακές μονάδες, κάτι που το χαρακτήρισε θεσμικά προβληματικό για την αυτοδιοικητική λειτουργία.

Γ. Δημοτικές κοινότητες – απαρτία 2/3

Έθεσε ξανά το θέμα της απαρτίας 2/3 στις κοινότητες, συγκρίνοντάς την με το 50%+1 που ισχύει σε άλλα όργανα, υποστηρίζοντας ότι έτσι οι κοινότητες δυσκολεύονται να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.

Δ. Πενταετή σχέδια δράσης

Ενώ σημείωσε ότι η θέση της ΚΕΔΕ είχε κινηθεί προς το «να μην είναι υποχρεωτικά», ο ίδιος δήλωσε ότι αξίζει να το ξαναδούμε, γιατί ένα πενταετές σχέδιο μπορεί να λειτουργήσει ως «μπούσουλας» διοίκησης.

4) Δήμοι – Περιφέρειες: «Παράλληλοι θεσμοί ή εποπτευόμενοι;»

Ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της παρέμβασής του ήταν η αντίφαση που εντόπισε σε ρυθμίσεις όπου, ενώ πολιτικά λέγεται ότι δήμοι και περιφέρειες είναι «παράλληλοι» θεσμοί, στον πίνακα αρμοδιοτήτων εμφανίζονται έννοιες όπως εποπτεία/επίβλεψη/κατεύθυνση/συντονισμός από τις περιφέρειες προς τους δήμους, ειδικά στην πολιτική προστασία.

Η ουσία του επιχειρήματός του: δεν μπορεί να ισχύουν ταυτόχρονα και τα δύο χωρίς καθαρές γραμμές. Ζήτησε περισσότερη ανάλυση για το πώς θα λειτουργήσουν «κοινές υπηρεσίες» και «κοινές θέσεις/διευθύνσεις» μεταξύ δήμων και περιφερειών, ώστε να μη δημιουργούνται σχέσεις έμμεσης ιεραρχίας χωρίς θεσμική θωράκιση.

5) Βιβλίο 4 – Οικονομική διαχείριση: «Χωρίς χρήματα, δεν υπάρχει μεταρρύθμιση»

Στο οικονομικό σκέλος, ο κ. Κωνσταντέλλος ήταν κατηγορηματικός: η μεταρρύθμιση δεν στέκει χωρίς πόρους. Σε αυτό το πλαίσιο:

Ζήτησε να αποσαφηνιστεί η διαδικασία κατάρτισης προϋπολογισμού όπως πλέον περιγράφεται.

Επισήμανε ότι η απαίτηση/λογική «εναλλακτικού προϋπολογισμού» από την αντιπολίτευση είναι, όπως το έθεσε, τεχνικά μη ρεαλιστική υπό τις νέες προβλέψεις.

Για τα δυνητικά τέλη, είπε ότι το πλαίσιο παραμένει ασαφές και ευάλωτο σε διαφορετικές ερμηνείες από τις αποκεντρωμένες διοικήσεις.

Για τα city bonds/ομολογιακά, τόνισε ότι όπως περιγράφονται δεν «στέκουν» πρακτικά, εφόσον παραμένουν περιορισμοί που συνδέονται με το δημόσιο χρέος και το ΓΛΚ (άρα η διάταξη κινδυνεύει να μείνει «διακοσμητική»).

6) Βιβλίο 5 – Έλεγχος νομιμότητας και «πισωγυρίσματα» στην αποκεντρωμένη

Ενώ –όπως είπε– γίνεται επίκληση ανάγκης συνταγματικής αναθεώρησης για να περιοριστεί η «κηδεμονία», εντόπισε ότι ο Κώδικας σε αρκετά σημεία ξαναφορτώνει διαδικασίες στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση (π.χ. σχέδια/ρυθμίσεις με καθαρά τοπικό αποτύπωμα).

Ειδική αναφορά έκανε στις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει κίνδυνος να χαθεί μια σημαντική βελτίωση των τελευταίων ετών (ταχύτερες διαδικασίες/τεκμαιρόμενες εγκρίσεις) και να επιστρέψουμε σε μεγάλες καθυστερήσεις.

7) Πειθαρχικό δίκαιο αιρετών: «κίνδυνος λογοκρισίας» και θεσμική υποβάθμιση

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο άρθρο 53 (όπως το ανέφερε), λέγοντας ότι η διατύπωση περί «αναξιοπρεπούς ή ανάρμοστης συμπεριφοράς» στον δημόσιο βίο ανοίγει επικίνδυνα πεδία ερμηνείας και μπορεί να οδηγήσει σε μια μορφή «λογοκρισίας» μέσω πειθαρχικής διαδικασίας.

Παράλληλα, χαρακτήρισε θεσμική προσβολή την αλλαγή στη σύνθεση/λειτουργία του πειθαρχικού συμβουλίου, όπου –όπως περιέγραψε– η παρουσία του Προέδρου της ΚΕΔΕ υποβαθμίζεται σε «παρατηρητή».

8) Τρία πρακτικά «κόκκινα σημεία» για τη λειτουργικότητα των δήμων

Κλείνοντας, τόνισε ότι σε ένα περιβάλλον υποστελέχωσης δεν πρέπει να αποδυναμωθούν εργαλεία διοίκησης που κρατούν τους δήμους όρθιους:

να μη μειωθούν οι θέσεις αντιδημάρχων (έμμισθων/άμισθων),

να μη μειωθούν οι ειδικοί συνεργάτες,

να διατηρηθούν ρυθμίσεις που αποτρέπουν υπερβολικές ποινικές επιβαρύνσεις στην άσκηση καθηκόντων (αναφορά και στην αποφυγή του αυτοφώρου σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως το περιέγραψε).