Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο άσκησης του εκλογικού δικαιώματος των Ελλήνων που βρίσκονται στο εξωτερικό φέρνει η νέα εγκύκλιος (Αρ. 17) του Υπουργείου Εσωτερικών, η οποία εξειδικεύει τη διαδικασία εγγραφής στον Ειδικό Εκλογικό Κατάλογο Εξωτερικού ενόψει των επόμενων βουλευτικών εκλογών.
Η εγκύκλιος ενσωματώνει τις πρόσφατες αλλαγές που επέφερε ο ν. 5285/2026, δίνοντας πλέον στους εκλογείς του εξωτερικού τη δυνατότητα να επιλέξουν όχι μόνο αν θα ψηφίσουν αυτοπροσώπως ή με επιστολική ψήφο, αλλά και έναν συνδυαστικό τρόπο συμμετοχής, ανάλογα με το αν θα συσταθεί εκλογικό τμήμα στην πόλη όπου διαμένουν.
Τρεις τρόποι άσκησης του εκλογικού δικαιώματος
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, όσοι βρίσκονται εκτός Ελλάδας την ημέρα των βουλευτικών εκλογών μπορούν να επιλέξουν έναν από τους παρακάτω τρόπους ψηφοφορίας:
1. Αυτοπρόσωπη παρουσία σε εκλογικό τμήμα του εξωτερικού
Ο εκλογέας επιλέγει κατά την αίτησή του τη χώρα και την πόλη όπου επιθυμεί να ψηφίσει.
Εάν στην πόλη αυτή συσταθεί εκλογικό τμήμα, ψηφίζει εκεί. Αν δεν συγκροτηθεί εκλογικό τμήμα, τοποθετείται στο πλησιέστερο διαθέσιμο εκλογικό τμήμα του εξωτερικού.
Οι εκλογείς που έχουν επιλέξει αποκλειστικά την αυτοπρόσωπη παρουσία δεν μπορούν να ψηφίσουν στην Ελλάδα, καθώς διαγράφονται προσωρινά από τον βασικό εκλογικό κατάλογο για τη συγκεκριμένη εκλογική διαδικασία. Η παράβαση της διάταξης επισύρει τις προβλεπόμενες κυρώσεις.
2. Ψηφοφορία με επιστολική ψήφο
Η δεύτερη δυνατότητα αφορά την επιστολική ψήφο.
Ο εκλογέας δηλώνει τη διεύθυνση του εξωτερικού στην οποία επιθυμεί να αποσταλεί ο εκλογικός φάκελος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη ότι, εφόσον τελικά δεν αποστείλει τον φάκελο επιστολικής ψήφου ή αυτός δεν παραληφθεί εμπρόθεσμα, διατηρεί το δικαίωμα να ψηφίσει αυτοπροσώπως στην Ελλάδα την ημέρα των εκλογών.
3. Συνδυαστική επιλογή
Η νέα νομοθεσία εισάγει και μια τρίτη επιλογή.
Ο εκλογέας δηλώνει ότι επιθυμεί να ψηφίσει αυτοπροσώπως σε συγκεκριμένη πόλη του εξωτερικού, αλλά αν εκεί δεν συγκροτηθεί εκλογικό τμήμα, τότε να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα με επιστολική ψήφο.
Έτσι αποφεύγεται η υποχρέωση μετακίνησης σε άλλη πόλη ή χώρα για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Εφόσον ούτε η επιστολική ψήφος χρησιμοποιηθεί εμπρόθεσμα, τότε ο εκλογέας μπορεί να ψηφίσει στην Ελλάδα.
Ποιοι μπορούν να εγγραφούν
Δικαίωμα εγγραφής στον Ειδικό Εκλογικό Κατάλογο Εξωτερικού έχουν όλοι οι Έλληνες πολίτες που:
- βρίσκονται μόνιμα ή προσωρινά εκτός Ελλάδας την ημέρα των βουλευτικών εκλογών,
- είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους ελληνικού δήμου και
- διαθέτουν δικαίωμα ψήφου σύμφωνα με την εκλογική νομοθεσία.
Η εγγραφή πραγματοποιείται αποκλειστικά με αίτηση του ίδιου του εκλογέα.
Προσοχή: Όλοι πρέπει να κάνουν νέα αίτηση
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της εγκυκλίου είναι ότι όλες οι παλαιές εγγραφές παύουν να ισχύουν.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όσοι:
- είχαν εγγραφεί για να ψηφίσουν σε εκλογικά τμήματα του εξωτερικού βάσει του ν. 4648/2019 ή
- είχαν εγγραφεί για επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές,
οφείλουν να υποβάλουν νέα αίτηση εγγραφής, επιλέγοντας πλέον τον τρόπο με τον οποίο επιθυμούν να ψηφίσουν. Το Υπουργείο Εσωτερικών θα ενημερώσει τους ήδη εγγεγραμμένους μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή SMS.
Πώς γίνεται η εγγραφή
Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί:
- μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής του Υπουργείου Εσωτερικών,
- μέσω της πλατφόρμας gov.gr ή
- μέσω της ελληνικής πρεσβείας ή του προξενείου της χώρας διαμονής, ακόμη και με τηλεδιάσκεψη μέσω της υπηρεσίας MyConsulLive.
Η ταυτοποίηση πραγματοποιείται είτε με κωδικούς Taxisnet είτε, για όσους δεν διαθέτουν, με στοιχεία ελληνικού διαβατηρίου, ημερομηνία γέννησης, κινητό τηλέφωνο και διαδικασία εξ αποστάσεως επιβεβαίωσης ταυτότητας.
Τι στοιχεία δηλώνει ο εκλογέας
Κατά την αίτηση ο ενδιαφερόμενος δηλώνει:
- στοιχεία επικοινωνίας,
- διεύθυνση κατοικίας στο εξωτερικό,
- τρόπο ψηφοφορίας,
- χώρα και πόλη (αν επιλέξει αυτοπρόσωπη παρουσία),
- διεύθυνση αποστολής του εκλογικού υλικού (αν επιλέξει επιστολική ψήφο).
Σημειώνεται ότι δεν γίνονται αποδεκτές διευθύνσεις αποστολής εντός Ελλάδας για την αποστολή του εκλογικού υλικού.
Αυστηρή προθεσμία πριν από τις εκλογές
Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ότι αιτήσεις εγγραφής, τροποποίησης στοιχείων ή ακύρωσης πρέπει να ολοκληρώνονται το αργότερο έως μία ημέρα μετά την προκήρυξη των εκλογών.
Οποιαδήποτε μεταβολή πραγματοποιηθεί από τη δεύτερη ημέρα και μετά θα ισχύσει μόνο για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Δυνατότητα μεταβολών
Οι εκλογείς μπορούν οποτεδήποτε πριν από την προκήρυξη των εκλογών να τροποποιούν:
- τη διεύθυνση κατοικίας,
- τα στοιχεία επικοινωνίας,
- τη διεύθυνση αποστολής του εκλογικού υλικού,
- τον τρόπο ψηφοφορίας,
- τον τόπο ψηφοφορίας,
καθώς και να ακυρώνουν την εγγραφή τους στον Ειδικό Εκλογικό Κατάλογο Εξωτερικού.
Τι σημαίνει η νέα διαδικασία
Η νέα εγκύκλιος επιχειρεί να καταστήσει πιο ευέλικτη και προσβάσιμη τη συμμετοχή των Ελλήνων του εξωτερικού στις βουλευτικές εκλογές, αξιοποιώντας τόσο την επιστολική ψήφο όσο και τις ψηφιακές υπηρεσίες του Δημοσίου.
Παράλληλα, το Υπουργείο Εσωτερικών δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκαιρη υποβολή νέας αίτησης από όλους τους ενδιαφερόμενους, καθώς οι προηγούμενες εγγραφές δεν μεταφέρονται αυτόματα στο νέο σύστημα που προβλέπει η πρόσφατη εκλογική νομοθεσία.
