Δήμαρχος Δυτικής Αχαΐας, Γρηγόρης Αλεξόπουλος: “Μια απλή νομοτεχνική τακτοποίηση ο Νέος Κώδικας, που δεν λύνει το τεράστιο πρόβλημα της διάχυσης των ευθυνών”
Με μακρά και πολύπλευρη διαδρομή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, έχοντας υπηρετήσει ως Δήμαρχος Ωλενίας, Αντιπεριφερειάρχης Αχαΐας και σήμερα ως Δήμαρχος Δυτικής Αχαΐας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ, ο Γρηγόρης Αλεξόπουλος παραχωρεί μια άκρως πολιτική και παρεμβατική συνέντευξη στο otanews.gr, ενόψει του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου στην Καλαμάτα.
Ο κ. Αλεξόπουλος ξεκαθαρίζει από την πρώτη στιγμή ότι οι Δήμοι δεν έχουν ανάγκη από άλλες διαπιστώσεις ή υποσχέσεις, αλλά από πράξεις και πολιτική βούληση. Εκπροσωπώντας έναν μεγάλο γεωγραφικά δήμο που δοκιμάζεται σκληρά από φυσικές καταστροφές, κρίση στον πρωτογενή τομέα και σοβαρές ελλείψεις σε κρίσιμες υποδομές, ο Δήμαρχος Δυτικής Αχαΐας αναδεικνύει την ανάγκη για ένα ισχυρό, ενιαίο διεκδικητικό πλαίσιο. Με αφορμή τη νέα μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των ΟΤΑ, θέτει ως απαρέγκλιτη «κόκκινη γραμμή» το να μην μεταφέρεται καμία νέα αρμοδιότητα χωρίς τους αντίστοιχους πόρους και προσωπικό, ενώ εξηγεί τη συνειδητή απόφαση του Δήμου του να παγώσει τα ανταποδοτικά τέλη για το 2026, στηρίζοντας τους πληγέντες παραγωγούς.
Παράλληλα, ασκεί κριτική στον Νέο Κώδικα, χαρακτηρίζοντάς τον ως μια απλή νομοτεχνική τακτοποίηση που δεν λύνει το τεράστιο πρόβλημα της διάχυσης των ευθυνών. Μιλώντας έξω από τα δόντια για τα φλέγοντα ζητήματα της κλιματικής ανθεκτικότητας και της διαχείρισης του νερού, ο κ. Αλεξόπουλος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: από το πλήγμα της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην περιοχή, μέχρι την ανάγκη για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης της Δυτικής Αχαΐας με επίκεντρο την επέκταση του αρδευτικού δικτύου του φράγματος Πηνειού και τη διασφάλιση της λειτουργίας του Φράγματος Πείρου – Παράπειρου.
Η συνέντευξη έχει ως εξής:

Καταρχάς με ποιες προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Τα ετήσια συνέδρια της ΚΕΔΕ αποτελούν ένα κορυφαίο βήμα ουσιαστικού διαλόγου, ανταλλαγής απόψεων και σύνθεσης διαφορετικών προσεγγίσεων, μέσα από το οποίο καταλήγουμε σε συλλογικές αποφάσεις και χαράσσουμε την διεκδικητική μας γραμμή. Και είναι αλήθεια ότι οι αποφάσεις αυτές δεν μένουν στα πρακτικά των συνεδρίων, αλλά είναι η βάση για τη συνεχή θεσμική και πολιτική μας πίεση. Και το ξεκαθαρίζω αυτό, γιατί έχοντας υπηρετήσει την Αυτοδιοίκηση από διαφορετικές θέσεις, ως δήμαρχος Ωλενίας, ως Αντιπεριφερειάρχης Αχαΐας και σήμερα ως Δήμαρχος Δυτικής Αχαΐας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ, γνωρίζω πολύ καλά ότι οι δήμοι δεν χρειάζονται άλλες διαπιστώσεις. Χρειάζονται αποφάσεις και, κυρίως, την πολιτική βούληση για την εφαρμογή τους. Άλλωστε η αποτελεσματικότητα ενός συνεδρίου δεν κρίνεται μόνο από όσα αποφασίζονται μέσα στην αίθουσα, αλλά κυρίως από όσα καταφέρνουμε να γίνουν πράξη μετά το τέλος του.

Το φετινό συνέδριο έχει ιδιαίτερη πολιτική και θεσμική βαρύτητα, καθώς στην ατζέντα βρίσκονται ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης, αλλά και το μέλλον των τοπικών μας κοινωνιών. Η οικονομική αυτοτέλεια των δήμων, η επαρκής χρηματοδότηση και η δυνατότητα αξιοποίησης των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, ο Νέος Κώδικας και η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, η στελέχωση των υπηρεσιών, η πολιτική προστασία και η διαχείριση κρίσεων, η ενέργεια, τα απορρίμματα, οι υδάτινοι πόροι, η παιδεία, η κοινωνική συνοχή, η περιφερειακή ανάπτυξη με ιδιαίτερη αναφορά στην αγροτική οικονομία, αποτελούν ζητήματα καθοριστικής σημασίας.

Και θα έλεγα ότι για έναν δήμο όπως η Δυτική Αχαΐα, που έχει δοκιμαστεί από τις φυσικές καταστροφές, αντιμετωπίζει τις συνέπειες της κρίσης στον πρωτογενή τομέα και διεκδικεί κρίσιμες υποδομές για την αναπτυξιακή του προοπτική, αυτές οι θεματικές δεν είναι απλώς αντικείμενα συζήτησης. Είναι πραγματικές ανάγκες, τις οποίες αντιμετωπίζουμε καθημερινά. Θέλουμε λοιπόν, ένα Συνέδριο που θα μιλήσει πολιτικά, όχι μόνο διαχειριστικά. Που θα θέσει ξεκάθαρα όλα αυτά τα ζητήματα, με μία κυρίαρχη προϋπόθεση, ότι η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ο τελευταίος κρίκος της κρατικής διοίκησης. Είναι ένας αυτοτελής δημοκρατικός θεσμός, με άμεση νομιμοποίηση από τους πολίτες και με καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Αυτή είναι και η δική μου προσδοκία από το Συνέδριο της Καλαμάτας: να ενισχύσουμε την κοινή μας φωνή, να επιμείνουμε στις συλλογικές μας αποφάσεις και να διεκδικήσουμε με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα την υλοποίησή τους. Γιατί η Αυτοδιοίκηση δεν έχει ανάγκη από άλλες υποσχέσεις. Έχει ανάγκη από πράξεις.

 

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη “κόκκινη γραμμή” που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Η κόκκινη γραμμή για μένα είναι ξεκάθαρη: καμία νέα αρμοδιότητα χωρίς τους αντίστοιχους πόρους και το αναγκαίο προσωπικό. Και ταυτόχρονα, πλήρης αποτύπωση και κάλυψη του πραγματικού κόστους των αρμοδιοτήτων που ήδη ασκούμε.

Θα σας μιλήσω από την εμπειρία μου στη Δυτική Αχαΐα. Έχουμε έναν μεγάλο γεωγραφικά δήμο, με δεκάδες κοινότητες, εκτεταμένο αγροτικό δίκτυο, παραλιακό μέτωπο, σχολικές εγκαταστάσεις και αυξημένες ανάγκες πολιτικής προστασίας. Το κόστος λειτουργίας ενός τέτοιου δήμου δεν μπορεί να υπολογίζεται με την ίδια λογική που εφαρμόζεται σε έναν μικρό, συμπαγή αστικό δήμο.

Όταν αυξάνεται το ενεργειακό κόστος, όταν ακριβαίνουν τα καύσιμα, τα υλικά και οι υπηρεσίες, οι ανάγκες δεν εξαφανίζονται επειδή ο προϋπολογισμός παραμένει περιορισμένος.

Εμείς πήραμε τη συνειδητή απόφαση να μην αυξήσουμε τα ανταποδοτικά τέλη για το 2026 και να στηρίξουμε με απαλλαγές τους πληγέντες παραγωγούς μας. Δεν θεωρώ ότι κάθε οικονομική δυσκολία του δήμου πρέπει να μεταφέρεται αυτομάτως στην τσέπη του δημότη.

Όμως αυτή η επιλογή έχει όρια όταν η κρατική χρηματοδότηση δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες.

Η μελέτη της ΚΕΔΕ πρέπει να αποτελέσει τη βάση για μια νέα, δίκαιη κατανομή των πόρων, με κριτήρια όχι μόνο πληθυσμιακά αλλά και γεωγραφικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά.

Δεν ζητάμε χρήματα για να συντηρήσουμε έναν διοικητικό μηχανισμό. Ζητάμε τους πόρους για να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις ευθύνες που η ίδια η Πολιτεία μάς έχει αναθέσει.

 

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Θεωρώ ότι ο Νέος Κώδικας ήταν μια σημαντική ευκαιρία, αλλά περιορίστηκε κυρίως σε μια νομοτεχνική τακτοποίηση του σημερινού συστήματος.

Έπειτα από τόσα χρόνια στην Αυτοδιοίκηση, έχω καταλήξει σε ένα συμπέρασμα: το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη χρημάτων. Είναι και η διάχυση της ευθύνης. Για ένα έργο μπορεί να εμπλέκονται τρία υπουργεία, δύο υπηρεσίες και διαφορετικά επίπεδα διοίκησης. Όταν κάτι καθυστερεί, κανείς δεν έχει την αποκλειστική ευθύνη. Όταν όμως ο πολίτης ζητά εξηγήσεις, απευθύνεται στον Δήμαρχο.

Θα σας δώσω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στη Δυτική Αχαΐα διεκδικούμε την επέκταση του αρδευτικού δικτύου του φράγματος Πηνειού. Ένα έργο που μπορεί να αλλάξει το παραγωγικό μέλλον ολόκληρης της περιοχής. Ο Δήμος μπορεί να διεκδικεί, να τεκμηριώνει, να πιέζει, αλλά δεν έχει την αποφασιστική αρμοδιότητα για την υλοποίησή του.

Το ίδιο συμβαίνει με κρίσιμες υποδομές, με έργα οδικής ασφάλειας, αντιπλημμυρικά κι άλλες παρεμβάσεις που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα και την ανάπτυξη.

Ο Νέος Κώδικας πρέπει να ξεκαθαρίζει ποιος αποφασίζει, ποιος χρηματοδοτεί, ποιος υλοποιεί και ποιος λογοδοτεί.

Και κάτι ακόμη: δεν μπορούμε να μιλάμε για ισχυρή Αυτοδιοίκηση και να αντιμετωπίζουμε τους αιρετούς ως απλούς διαχειριστές αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού.

Η αποκέντρωση δεν είναι να μεταφέρεις το πρόβλημα στον Δήμαρχο, αλλά να του δίνεις τη δυνατότητα να το λύσει.

 

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Θα σας απαντήσω χωρίς περιστροφές. Όχι. Και το λέω ως Δήμαρχος μιας περιοχής που έχει δοκιμαστεί σκληρά από φυσικές καταστροφές και βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρά προβλήματα στον πρωτογενή τομέα.

Η Δυτική Αχαΐα έχει πληρώσει βαρύ τίμημα από τις πυρκαγιές, ενώ η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει προκαλέσει τεράστιο πλήγμα στην κτηνοτροφική μας οικονομία. Για εμάς, λοιπόν, η ανθεκτικότητα δεν είναι μια έννοια που συζητάμε σε συνέδρια. Είναι ζήτημα επιβίωσης για τον τόπο και τους ανθρώπους του.

Έχουμε ζητήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης της Δυτικής Αχαΐας. Όχι αποσπασματικές ενισχύσεις και προσωρινές λύσεις, αλλά μια οργανωμένη κρατική παρέμβαση που θα συνδυάζει την αποκατάσταση των ζημιών, την προστασία του περιβάλλοντος, τις υποδομές και τη στήριξη της παραγωγής.

Επιμένω ιδιαίτερα στο ζήτημα του νερού. Δεν είναι δυνατόν να διαθέτουμε έναν από τους σημαντικότερους αγροτικούς κάμπους της Δυτικής Ελλάδας και να συζητάμε ακόμη για την εξασφάλιση επαρκούς άρδευσης. Η επέκταση του δικτύου του φράγματος Πηνειού πρέπει να χαρακτηριστεί έργο εθνικής σημασίας και να αποκτήσει συγκεκριμένη χρηματοδότηση και χρονοδιάγραμμα.

Αντίστοιχα, είναι μεγάλα τα προβλήματα και στην ύδρευση. Με μία χρεωκοπημένη ΔΕΥΑΔ που αδυνατεί να διαχειριστεί την καθημερινότητα, με το Φράγμα Πείρου- Παράπειρου που στο τέλος του χρόνου εκπνέει η μεταβατική περίοδος λειτουργίας του και ακόμη δεν ξέρουμε το νέο καθεστώς που θα ισχύει από την 1η Ιανουαρίου όσον αφορά στη συντήρηση και διαχείρισή του, με ένα δίκτυο πεπαλαιωμένο που χρειάζεται άμεση αντικατάσταση, αλλά δεν υπάρχουν πόροι, αντιλαμβάνεστε πόσο εύκολα οι Δήμοι «πνίγονται» οικονομικά και διοικητικά.

Σε κάθε περίπτωση, η κλιματική κρίση ενώ έχει αλλάξει τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης, το χρηματοδοτικό μοντέλο δεν έχει προσαρμοστεί ανάλογα.

Δεν μπορούμε να μετράμε κάθε χρόνο τις καταστροφές και να εξακολουθούμε να χρηματοδοτούμε την πρόληψη σαν να πρόκειται για δευτερεύουσα δαπάνη.

Αν θέλουμε πραγματικά ανθεκτικούς δήμους, πρέπει να επενδύσουμε πριν από την καταστροφή και όχι μόνο να πληρώνουμε μετά από αυτήν.

 

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι “Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες”. Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Ωραία τα συνθήματα, όμως πρέπει να βρούμε τον τρόπο να αποτυπώνονται στην πράξη. Για μένα, ισχυρός δήμος δεν είναι αυτός που διαθέτει απλώς έναν μεγάλο προϋπολογισμό ή ανακοινώνει πολλά έργα. Είναι αυτός που μπορεί να βρίσκεται δίπλα στον πολίτη τη στιγμή που τον χρειάζεται.

Όταν ένα σχολείο χρειάζεται παρέμβαση, όταν ένας αγροτικός δρόμος έχει καταστραφεί, όταν υπάρχει βλάβη στην ύδρευση ή όταν μια οικογένεια αντιμετωπίζει σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται για τη γραφειοκρατία και τις αρμοδιότητες. Θέλει λύση. Και δικαιολογημένα.

Στη Δυτική Αχαΐα προσπαθούμε να αλλάξουμε την εικόνα του Δήμου με παρεμβάσεις που έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο. Από την επαναλειτουργία του Βιολογικού Καθαρισμού της Κάτω Αχαΐας και τις αναπλάσεις στο κέντρο της πόλης μέχρι τις παρεμβάσεις στην οδοποιία, τις αθλητικές εγκαταστάσεις και τις σχολικές υποδομές.

Ταυτόχρονα, όμως, γνωρίζω πολύ καλά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι υπηρεσίες μας. Δεν μπορείς να απαιτείς σύγχρονο δήμο με υποστελεχωμένες τεχνικές υπηρεσίες, χωρίς επαρκείς μηχανικούς, χειριστές μηχανημάτων και εξειδικευμένο προσωπικό.

Και υπάρχει και μια άλλη διάσταση που με απασχολεί ιδιαίτερα: η κοινωνική συνοχή.

Όταν μια οικογένεια κινδυνεύει να χάσει την πρόσβαση σε μια κοινωνική δομή ή όταν εργαζόμενοι που καλύπτουν πάγιες ανάγκες ζουν με εργασιακή αβεβαιότητα, δεν μιλάμε για ένα στενά διοικητικό ζήτημα. Μιλάμε για την ίδια την κοινωνική αποστολή της Αυτοδιοίκησης.

Γι’ αυτό και θεωρώ αναγκαία τη θεσμική κατοχύρωση και τη σταθερή χρηματοδότηση των κοινωνικών δομών, καθώς και την ουσιαστική ενίσχυση των δήμων με μόνιμο προσωπικό.

Θα σας πω, όμως, και κάτι περισσότερο προσωπικό. Έπειτα από τόσα χρόνια στην Αυτοδιοίκηση, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η μεγαλύτερη ικανοποίηση δεν είναι να εγκαινιάζεις ένα έργο. Είναι να βλέπεις ότι κάτι άλλαξε πραγματικά στη ζωή ενός ανθρώπου.

Ο ισχυρός δήμος δεν μετριέται από την απόσταση που έχει από την κεντρική εξουσία. Μετριέται από το πόσο κοντά βρίσκεται στον πολίτη.

Και αυτό είναι, τελικά, το πολιτικό διακύβευμα της Αυτοδιοίκησης.