Δήμαρχος Τριφυλίας, Γεώργιος Λεβεντάκης: “Χρειάζεται ξεκάθαρο διεκδικητικό πλαίσιο με σαφή χρονοδιαγράμματα υλοποίησης”

Καταρχάς με τι προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Μεταβαίνω στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ με την προσδοκία ότι αυτή τη φορά θα περάσουμε από τις γενικές διαπιστώσεις στις συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι Δήμοι καλούνται καθημερινά να ανταποκριθούν σε ολοένα και περισσότερες ανάγκες των πολιτών, να αναλάβουν νέες αρμοδιότητες και να διαχειριστούν ολοένα πιο σύνθετα προβλήματα, χωρίς όμως να έχουν εξασφαλιστεί οι αντίστοιχοι οικονομικοί πόροι και το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό.

Αυτό πρέπει να αποτελέσει το κεντρικό μήνυμα του Συνεδρίου προς την κυβέρνηση. Δεν αρκεί να συζητάμε για τον ρόλο και τις ευθύνες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πρέπει να συζητήσουμε και για τα μέσα με τα οποία θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε σε αυτές τις ευθύνες.

Ως Δήμαρχος Τριφυλίας, ενός Δήμου με σημαντικές δυνατότητες, αλλά και πολλές ανάγκες, θεωρώ ότι η ενίσχυση της περιφέρειας και των μικρότερων Δήμων πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα. Θέλουμε Δήμους με πραγματική αυτονομία, επαρκή χρηματοδότηση, στελεχωμένες υπηρεσίες και ουσιαστικό λόγο στη λήψη των αποφάσεων που αφορούν τις τοπικές κοινωνίες.

Προσδοκώ, λοιπόν, ένα Συνέδριο ουσιαστικού διαλόγου, αλλά κυρίως διεκδίκησης, με σαφή αιτήματα και συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη «κόκκινη γραμμή» που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Η πρώτη και αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή είναι ότι δεν μπορεί να υπάρχουν αρμοδιότητες χωρίς αντίστοιχους πόρους. Αυτό πρέπει να γίνει απολύτως σαφές στην κυβέρνηση.

Η κρατική χρηματοδότηση των Δήμων δεν μπορεί να καθορίζεται με λογιστικές προσεγγίσεις που δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες λειτουργίας τους. Πρέπει να βασίζεται στο πραγματικό κόστος των υπηρεσιών, στις λειτουργικές δαπάνες, στις ανάγκες συντήρησης των υποδομών και στις αυξημένες απαιτήσεις που δημιουργούν οι νέες αρμοδιότητες.

Η μελέτη της ΚΕΔΕ πρέπει να αποτελέσει τη βάση για μια ουσιαστική αναθεώρηση του τρόπου χρηματοδότησης της Αυτοδιοίκησης. Ζητούμε επαρκείς, σταθερούς και προβλέψιμους πόρους, ώστε κάθε Δήμος να μπορεί να σχεδιάζει και να υλοποιεί το έργο του χωρίς να βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπος με οικονομική ασφυξία.

Ιδιαίτερα οι μικρότεροι και περιφερειακοί Δήμοι, όπως ο Δήμος Τριφυλίας, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με οριζόντια κριτήρια, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές τους ανάγκες και οι ιδιαιτερότητές τους.

Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε από έναν Δήμο να διαχειρίζεται περισσότερες υποχρεώσεις, περισσότερες υπηρεσίες και μεγαλύτερες απαιτήσεις από τους δημότες, όταν οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν ούτε για την ομαλή καθημερινή λειτουργία του.

Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: κάθε μεταφορά αρμοδιότητας πρέπει να συνοδεύεται από την αντίστοιχη μεταφορά χρηματοδότησης και προσωπικού. Διαφορετικά, δεν πρόκειται για αποκέντρωση, αλλά για μεταφορά ευθυνών χωρίς τα απαραίτητα μέσα.

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου της Αυτοδιοίκησης είναι θεμιτή, αρκεί να απαντά σε πραγματικά προβλήματα και να διευκολύνει την καθημερινή λειτουργία των Δήμων.

Ωστόσο, θα έλεγα ότι πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Δεν αρκεί να αλλάζουμε νόμους, να αναδιατυπώνουμε αρμοδιότητες και να δημιουργούμε νέα διοικητικά σχήματα. Το ζητούμενο είναι να δούμε αν αυτές οι αλλαγές μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν στην πράξη.

Οι Δήμοι δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες. Άλλες είναι οι ανάγκες και οι διοικητικές δυνατότητες ενός μεγάλου αστικού Δήμου και άλλες ενός μικρότερου περιφερειακού Δήμου. Δεν μπορούμε να θεσπίζουμε υποχρεώσεις με την παραδοχή ότι όλοι διαθέτουν επαρκείς νομικές, οικονομικές και τεχνικές υπηρεσίες.

Εκείνο που με προβληματίζει ιδιαίτερα είναι ότι συχνά προστίθενται νέες αρμοδιότητες, νέες διαδικασίες και νέες υποχρεώσεις, χωρίς να προηγείται η αναγκαία στελέχωση των υπηρεσιών και χωρίς να εξασφαλίζεται η απαιτούμενη υποστήριξη.

Επομένως, δεν θα ήθελα να προδικάσω ότι ο νέος Κώδικας θα λύσει αυτομάτως τα προβλήματα. Χρειάζεται χρόνος, ουσιαστική διαβούλευση, αξιολόγηση της εφαρμογής του και, κυρίως, διορθωτικές παρεμβάσεις όπου διαπιστώνονται δυσλειτουργίες.

Η Αυτοδιοίκηση δεν έχει ανάγκη απλώς από περισσότερες νομοθετικές ρυθμίσεις. Έχει ανάγκη από ένα σταθερό, απλό και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο, που θα δίνει στους Δήμους τη δυνατότητα να υπηρετούν αποτελεσματικά τους πολίτες.

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Η κλιματική κρίση δεν είναι πλέον μια θεωρητική συζήτηση για το μέλλον. Είναι μια πραγματικότητα που επηρεάζει τις τοπικές κοινωνίες, τις υποδομές, την αγροτική παραγωγή, την επάρκεια του νερού και την καθημερινότητα των πολιτών.

Οι Δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων. Καλούνται να σχεδιάσουν έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, να αναβαθμίσουν τα δίκτυα ύδρευσης, να περιορίσουν τις απώλειες νερού, να αντιμετωπίσουν προβλήματα λειψυδρίας και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των υποδομών τους.

Όλα αυτά, όμως, απαιτούν σοβαρές και μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με αποσπασματικές χρηματοδοτήσεις ή με προγράμματα που έχουν περιορισμένη διάρκεια και αβέβαιη συνέχεια.

Για τον Δήμο Τριφυλίας, όπως και για πολλούς Δήμους της περιφέρειας, η προστασία και η ορθολογική διαχείριση του νερού, η συντήρηση και αναβάθμιση των δικτύων και η θωράκιση των υποδομών αποτελούν ζητήματα άμεσης προτεραιότητας.

Χρειαζόμαστε ένα σταθερό εθνικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα για την ανθεκτικότητα των Δήμων, με επαρκείς πόρους, απλούστερες διαδικασίες και δυνατότητα υλοποίησης ώριμων έργων.

Δεν μπορούμε να ζητάμε από τους Δήμους να είναι στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, όταν δεν τους παρέχουμε τα απαραίτητα οικονομικά και τεχνικά εργαλεία. Η πρόληψη και η ανθεκτικότητα πρέπει να χρηματοδοτούνται πριν από την καταστροφή και όχι να αναζητούμε πόρους μόνο όταν έχουμε ήδη βρεθεί αντιμέτωποι με τις συνέπειες ενός ακραίου φαινομένου.

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες». Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Για εμένα, ένας ισχυρός Δήμος δεν είναι εκείνος που απλώς έχει περισσότερες αρμοδιότητες στα χαρτιά. Είναι εκείνος που μπορεί να εξυπηρετήσει τον πολίτη γρήγορα και αποτελεσματικά, να συντηρεί τις υποδομές του, να αντιμετωπίζει τα καθημερινά προβλήματα και να σχεδιάζει το μέλλον του τόπου του.

Και για να συμβεί αυτό, χρειάζεται ανθρώπινο δυναμικό.

Σήμερα, πολλοί Δήμοι αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, ιδιαίτερα σε εξειδικευμένες ειδικότητες, όπως μηχανικοί, οικονομολόγοι, διοικητικοί υπάλληλοι και τεχνικό προσωπικό. Την ίδια στιγμή, οι υποχρεώσεις αυξάνονται, οι διαδικασίες γίνονται πιο σύνθετες και οι απαιτήσεις της νομοθεσίας μεγαλώνουν.

Αυτό δημιουργεί μια πραγματική αντίφαση: από τη μία πλευρά ζητείται από τους Δήμους να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες και από την άλλη δεν τους δίνονται οι απαραίτητες δυνατότητες για να ανταποκριθούν.

Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε από έναν Δήμο να ωριμάζει και να δημοπρατεί έργα, να διαχειρίζεται σύνθετα χρηματοδοτικά προγράμματα, να εφαρμόζει νέες νομοθετικές υποχρεώσεις και να παρέχει ποιοτικές υπηρεσίες, όταν δεν διαθέτει το απαραίτητο επιστημονικό και τεχνικό προσωπικό.

Χρειάζεται, λοιπόν, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο στελέχωσης της Αυτοδιοίκησης, με μόνιμες προσλήψεις, κάλυψη των πραγματικών κενών, ταχύτερες διαδικασίες προσλήψεων και ιδιαίτερη μέριμνα για τους μικρούς και περιφερειακούς Δήμους.

Γιατί οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται για το πόσες αρμοδιότητες έχει ένας Δήμος στη νομοθεσία. Ενδιαφέρονται αν θα έχουν καθαρό νερό, ασφαλείς δρόμους, καθαρές γειτονιές, λειτουργικές υποδομές και έναν Δήμο που θα μπορεί να ανταποκριθεί όταν τον χρειάζονται.

Αυτό σημαίνει ισχυρός Δήμος και αυτό πρέπει να είναι ο πραγματικός στόχος όλων μας.

Θέλω να τονίσω ότι η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά προνόμια. Ζητά τα αυτονόητα: τους οικονομικούς πόρους, το προσωπικό και τα εργαλεία που είναι απαραίτητα για να επιτελέσει τον θεσμικό της ρόλο.

Η αποκέντρωση δεν μπορεί να σημαίνει αποκέντρωση μόνο των ευθυνών. Πρέπει να σημαίνει και αποκέντρωση των πόρων, των αποφάσεων και των δυνατοτήτων.

Κλείνοντας θα ήθελα να συνοψίσω την παρέμβασή μου λέγοντας ότι Δεν μπορεί η κυβέρνηση να ζητά από τους Δήμους να κάνουν όλο και περισσότερα, δίνοντάς τους όλο και λιγότερα μέσα. Δεν μπορεί να μεταφέρει αρμοδιότητες χωρίς χρηματοδότηση και υποχρεώσεις χωρίς προσωπικό. Η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά να της χαριστεί τίποτα. Ζητά να έχει τη δυνατότητα να κάνει τη δουλειά για την οποία την εμπιστεύονται οι πολίτες».