Δήμαρχος Τροιζηνίας – Μεθάνων, Τάσος Μούγιος: “Η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση καλείται να λειτουργήσει υπό το βάρος σοβαρών οικονομικών και ανθρώπινων περιορισμών”
Εστιάζοντας στην ανάγκη για τη χάραξη μιας κοινής και ανυποχώρητης διεκδικητικής πορείας, ο Δήμαρχος Τροιζηνίας – Μεθάνων, Τάσος Μούγιος, μοιράζεται τις σκέψεις του με το otanews.gr. Καθώς η αντίστροφη μέτρηση για το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ πλησιάζει στο τέλος της, ο κ. Μούγιος επισημαίνει ότι η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση καλείται να λειτουργήσει υπό το βάρος σοβαρών οικονομικών και ανθρώπινων περιορισμών, γεγονός που καθιστά επιτακτική τη μετάβαση από τον απλό διάλογο σε πράξεις.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Δήμαρχος αναδεικνύει τη νέα επιστημονική μελέτη της ΚΕΔΕ ως ένα ακλόνητο εργαλείο τεκμηρίωσης του αυξημένου λειτουργικού κόστους των ΟΤΑ. Θέτει ως αδιαπραγμάτευτη θέση τον τερματισμό της μεταφοράς ευθυνών χωρίς τη συνοδεία πόρων, ζητώντας παράλληλα μια δίκαιη κατανομή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων που θα υπολογίζει αντικειμενικά κριτήρια, όπως η γεωγραφική έκταση και οι υποδομές κάθε περιοχής. Τοποθετείται με σύνεση απέναντι στον Νέο Κώδικα, τονίζοντας ότι η απλή αναδιατύπωση των διατάξεων δεν αρκεί όσο συντηρούνται οι δαιδαλώδεις αλληλοεπικαλύψεις με τις Περιφέρειες και το κεντρικό κράτος. Παράλληλα, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις της παρατεταμένης ανομβρίας και της κλιματικής κρίσης, ζητώντας σταθερά χρηματοδοτικά προγράμματα πρόληψης αντί για αποσπασματικές προσκλήσεις, ενώ συνδέει άμεσα την καθημερινή εξυπηρέτηση του δημότη με την ανάγκη για μόνιμες προσλήψεις μηχανικών και διοικητικού προσωπικού στην περιφέρεια.
Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη:

Καταρχάς με τι προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Με την προσδοκία ότι το Συνέδριο της ΚΕΔΕ θα αποτελέσει μια ουσιαστική ευκαιρία διαλόγου, αλλά κυρίως διεκδίκησης για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Οι Δήμοι βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με αυξημένες απαιτήσεις, περισσότερες αρμοδιότητες και ολοένα μεγαλύτερες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, την ίδια στιγμή που οι οικονομικές και ανθρώπινες δυνατότητές τους παραμένουν περιορισμένες.

Δεν αρκεί να συζητάμε για έναν ισχυρότερο θεσμό Αυτοδιοίκησης. Πρέπει να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για να γίνει αυτό πράξη. Περιμένω, λοιπόν, από το Συνέδριο να διαμορφώσει μια κοινή, ξεκάθαρη και διεκδικητική θέση απέναντι στην Πολιτεία, με συγκεκριμένες προτάσεις για τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση, τις αρμοδιότητες και την οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων.

Οι Δήμοι δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν με διαρκείς εκπτώσεις στις δυνατότητές τους. Είναι ο πλησιέστερος θεσμός στον πολίτη και εκείνος που καλείται καθημερινά να δώσει λύσεις σε προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής του.

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη «κόκκινη γραμμή» που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Η πρώτη και αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή είναι να σταματήσει η μεταφορά αρμοδιοτήτων στους Δήμους χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά οικονομικών πόρων και ανθρώπινου δυναμικού.

Η μελέτη της ΚΕΔΕ είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί επιχειρεί να αποτυπώσει με επιστημονικό τρόπο αυτό που οι Δήμαρχοι γνωρίζουμε από την καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών μας: ότι το πραγματικό κόστος άσκησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων έχει αυξηθεί σημαντικά και ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις πραγματικές ανάγκες.

Ζητούμε, επομένως, η κρατική χρηματοδότηση να ανταποκρίνεται στο πραγματικό λειτουργικό κόστος κάθε Δήμου και όχι να καθορίζεται με λογιστικές προσεγγίσεις που απέχουν από την πραγματικότητα. Παράλληλα, πρέπει να υπάρξει ουσιαστική ενίσχυση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων, με δίκαιη κατανομή που θα λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον πληθυσμό, αλλά και τη γεωγραφική έκταση, τις ιδιαιτερότητες, τις υποδομές και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.

Δεν ζητάμε προνομιακή μεταχείριση. Ζητάμε τους πόρους που είναι απαραίτητοι για να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις μας απέναντι στους δημότες. Η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να είναι υπεύθυνη για τα πάντα, χωρίς να έχει τα απαραίτητα μέσα για να τα υλοποιήσει.

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Η κωδικοποίηση και ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου της Αυτοδιοίκησης είναι αναμφίβολα αναγκαία βήματα. Χρειαζόμαστε σαφείς κανόνες, λιγότερη γραφειοκρατία, ταχύτερες διαδικασίες και μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη αποφάσεων.

Ωστόσο, ένας νέος Κώδικας από μόνος του δεν αρκεί για να λύσει όλα τα προβλήματα. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να συγκεντρώσουμε και να αναδιατυπώσουμε υφιστάμενες διατάξεις, αλλά να δημιουργήσουμε ένα πραγματικά λειτουργικό μοντέλο Αυτοδιοίκησης, με ξεκάθαρη κατανομή αρμοδιοτήτων και συγκεκριμένη ευθύνη για κάθε επίπεδο διοίκησης.

Σήμερα εξακολουθούν να υπάρχουν επικαλύψεις αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμων, Περιφερειών και κεντρικού κράτους, οι οποίες συχνά προκαλούν καθυστερήσεις και μετακυλίουν την ευθύνη χωρίς να επιλύουν το πρόβλημα του πολίτη.

Χρειαζόμαστε, λοιπόν, μια ουσιαστική αποκέντρωση, με εμπιστοσύνη στους αιρετούς και στις δημοτικές υπηρεσίες. Ο Δήμαρχος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει άμεσα στα ζητήματα της περιοχής του, χωρίς να εγκλωβίζεται σε έναν κυκεώνα εγκρίσεων και διοικητικών διαδικασιών. Αλλά αυτό προϋποθέτει αρμοδιότητες, πόρους, προσωπικό και λογοδοσία. Διαφορετικά, απλώς αλλάζουμε το θεσμικό περίβλημα, χωρίς να αλλάζουμε την πραγματικότητα.

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Η απάντηση είναι ότι οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες από τους διαθέσιμους πόρους. Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή. Είναι μια πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά, μέσα από ακραία καιρικά φαινόμενα, παρατεταμένες περιόδους ανομβρίας, πλημμυρικά φαινόμενα και αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους.

Οι Δήμοι καλούνται να αναλάβουν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην πρόληψη, στην πολιτική προστασία, στη συντήρηση και αναβάθμιση των υποδομών, καθώς και στην ορθολογική διαχείριση του νερού. Για να ανταποκριθούν, όμως, χρειάζονται έναν ολοκληρωμένο και σταθερό σχεδιασμό χρηματοδότησης.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για κλιματική ανθεκτικότητα χωρίς σύγχρονα αντιπλημμυρικά έργα, αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, περιορισμό των διαρροών, έργα εξοικονόμησης νερού και υποδομές που θα προστατεύουν τις τοπικές κοινωνίες.

Είναι επίσης σημαντικό οι χρηματοδοτήσεις να μην περιορίζονται σε αποσπασματικές προσκλήσεις προγραμμάτων, αλλά να υπάρχει συνέχεια, απλούστευση των διαδικασιών και δυνατότητα υλοποίησης έργων με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.

Η πρόληψη κοστίζει λιγότερο από την αποκατάσταση των καταστροφών. Και αυτή είναι μια αρχή που πρέπει να αποτελέσει βασικό άξονα της εθνικής πολιτικής για την Αυτοδιοίκηση. Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε από τους Δήμους να είναι στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, χωρίς να τους εξασφαλίζουμε τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία.

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες». Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Ισχυρός Δήμος σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, Δήμος που μπορεί να βρίσκεται δίπλα στον πολίτη και να δίνει λύσεις στα προβλήματά του. Σημαίνει καθαρή και ασφαλή πόλη, λειτουργικές υποδομές, ποιοτικές κοινωνικές υπηρεσίες, φροντίδα για τις ευάλωτες ομάδες, καλύτερη εξυπηρέτηση και ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας.

Όλα αυτά, όμως, δεν μπορούν να υπάρξουν χωρίς ανθρώπους. Το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Αυτοδιοίκηση είναι η υποστελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα σε κρίσιμες ειδικότητες, όπως μηχανικοί, οικονομολόγοι, διοικητικοί υπάλληλοι, τεχνικό προσωπικό και εργαζόμενοι στην κοινωνική φροντίδα.

Δεν είναι δυνατόν να ζητάμε από έναν Δήμο να σχεδιάζει και να υλοποιεί σύνθετα τεχνικά έργα, να διαχειρίζεται ευρωπαϊκά προγράμματα, να αντιμετωπίζει έκτακτες καταστάσεις και ταυτόχρονα να εξυπηρετεί καθημερινά χιλιάδες πολίτες, όταν δεν διαθέτει το απαραίτητο προσωπικό.

Χρειάζεται άμεσα ένα ουσιαστικό πρόγραμμα ενίσχυσης των δημοτικών υπηρεσιών, με μόνιμες προσλήψεις, κάλυψη των πραγματικών αναγκών κάθε Δήμου και δυνατότητα αξιοποίησης εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού. Παράλληλα, πρέπει να δοθούν κίνητρα για την προσέλκυση και παραμονή εργαζομένων, ιδιαίτερα σε Δήμους που αντιμετωπίζουν πρόσθετες γεωγραφικές και λειτουργικές δυσκολίες.

Για εμάς, το σύνθημα «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες» δεν πρέπει να μείνει ένα ωραίο συνεδριακό μήνυμα. Πρέπει να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες πολιτικές και μετρήσιμα αποτελέσματα για τον πολίτη.

Ο δημότης δεν ενδιαφέρεται για το ποιο υπουργείο ή ποιος φορέας έχει την ευθύνη ενός προβλήματος. Περιμένει από τον Δήμο του να δώσει λύση. Και εμείς θέλουμε να έχουμε τη δυνατότητα να ανταποκριθούμε σε αυτή την προσδοκία. Γιατί η ισχυρή Αυτοδιοίκηση δεν είναι ένα αίτημα των Δημάρχων. Είναι προϋπόθεση για καλύτερη καθημερινότητα, ισότιμη ανάπτυξη και ισχυρότερη δημοκρατία στις τοπικές κοινωνίες.