Δήμαρχος Ωραιοκάστρου, Παντελής Τσακίρης: “Χρειάζεται ένα σταθερό ταμείο ανθεκτικότητας”
Με εναργή ρεαλισμό και τεκμηριωμένα επιχειρήματα, ο Δήμαρχος Ωραιοκάστρου και Πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτισμού και Νεολαίας της ΚΕΔΕ, Παντελής Τσακίρης, καταθέτει τη δική του προσέγγιση μέσω του otanews.gr. Ενόψει του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου στην Καλαμάτα, ο κ. Τσακίρης ξεκαθαρίζει ότι αφήνει πίσω του τις αυταπάτες και εστιάζει στην πράξη, επισημαίνοντας ότι η ψήφιση του Νέου Κώδικα μετατοπίζει πλέον τη συζήτηση από το τι Αυτοδιοίκηση θέλουμε, στο πώς το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει αποτελεσματικά με επαρκή χρηματοδότηση και προσωπικό.
Μέσα από τη συζήτηση, ο Δήμαρχος αναλύει τη γεωγραφική πολυμορφία του Δήμου του, που εκτείνεται από αστικές περιοχές και χωράφια μέχρι βουνά με ιστορικά οχυρά, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ουσιαστική αποκέντρωση. Βασιζόμενος στα επιστημονικά δεδομένα της μελέτης της ΚΕΔΕ και της ΕΕΤΑΑ, προσδιορίζει το ετήσιο λειτουργικό έλλειμμα των ΟΤΑ και προτείνει τη θεσμοθέτηση ενός σταθερού κανόνα, ώστε οι Κεντρικοί Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) να φτάσουν σταδιακά στο 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού, ξεκινώντας από το 2027. Παράλληλα, αναφέρεται στις μεγάλες αυξήσεις των δαπανών στον ΦΟΔΣΑ και στον οδοφωτισμό, ενώ ασκεί δομική κριτική για τη διατήρηση της πολυπλοκότητας σε ζητήματα καθημερινότητας, όπως ο καθαρισμός των ρεμάτων. Τέλος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη συντήρηση των σχολικών και αθλητικών υποδομών, ζητώντας ένα σταθερό ταμείο ανθεκτικότητας, και συνδέει άμεσα το γεγονός ότι οι Δήμοι λειτουργούν μόλις με το 57% των οργανικών τους θέσεων με την επιτακτική ανάγκη για έναν πολυετή προγραμματισμό προσλήψεων.
Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη:

Καταρχάς με τι προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Πηγαίνω με προσδοκίες και όχι με αυταπάτες – τις τελευταίες τις άφησα κάπου στην πρώτη μου θητεία. Πέρσι στην Αλεξανδρούπολη συζητούσαμε τι Αυτοδιοίκηση θέλουμε. Φέτος η κυβέρνηση έχει φέρει και ψηφίσει τον νέο Κώδικα, ένα αίτημα της Αυτοδιοίκησης που περίμενε πολλά χρόνια, και αυτό αλλάζει την κουβέντα. Τώρα συζητάμε πώς θα δουλέψει στην πράξη, με χρήματα και ανθρώπους. Πηγαίνουμε μάλιστα με μια επιστημονική μελέτη στο χέρι, που μετρά πόσο κοστίζει στ’ αλήθεια να λειτουργεί ένας δήμος. Όταν υπάρχουν αριθμοί στο τραπέζι, δεν χρειάζεται να υψώσεις τη φωνή σου. Βλέπω επίσης ότι στη συζήτηση για τα οικονομικά των δήμων είναι προγραμματισμένο να μπει και ο υπουργός Οικονομικών, που είναι καλό σημάδι. Στο Ωραιόκαστρο, μέσα στα ίδια όρια, έχουμε πολυκατοικίες, χωράφια, ακόμη και βουνό με οχυρά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Άλλα χρειάζεται η Μυγδονία κι άλλα το κέντρο της πόλης, και αυτή την ιεράρχηση την κάνει καλύτερα όποιος περπατά τους δρόμους κάθε μέρα. Γι’ αυτό επιμένω στην αποκέντρωση, μαζί με την ευθύνη που φέρνει. Από την Καλαμάτα θέλω να γυρίσουμε με κοινές δεσμεύσεις, που θα έχουν ποσά και ημερομηνίες.

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη «κόκκινη γραμμή» που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Αν πρέπει να τη λέμε κόκκινη γραμμή, είναι να περάσουμε από τη διαπραγμάτευση κάθε χρονιάς σε έναν σταθερό κανόνα. Η μελέτη της ΚΕΔΕ και της ΕΕΤΑΑ δείχνει ότι το 2025 η λειτουργία των δήμων κόστισε 5,35 δισ. ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση δεν ξεπέρασε τα 2,9 δισ. Από τη διαφορά, πάνω από 1,3 δισ. λείπουν μόνο για να ανάβουν τα φώτα και να βγαίνουν τα απορριμματοφόρα στους δρόμους.

Θέλω να είμαι δίκαιος. Μετά από χρόνια περικοπών, η τάση γύρισε. Η κυβέρνηση αύξησε τους ΚΑΠ και, όταν χρειάστηκε, έδωσε έκτακτες ενισχύσεις. Το κόστος όμως έτρεξε πιο γρήγορα από όλους μας. Στο Ωραιόκαστρο, αυτό που πληρώνουμε στον ΦΟΔΣΑ για τα απορρίμματα σχεδόν πενταπλασιάστηκε από το 2016 ως το 2024, και το ρεύμα για τον οδοφωτισμό κοστίζει πάνω από το διπλάσιο. Η κυβέρνηση αυξάνει, και σωστά, τον κατώτατο μισθό, και αυτές τις αυξήσεις τις στηρίζω χωρίς δεύτερη σκέψη. Φτάνουν όμως και στη μισθοδοσία των δήμων, άρα χρειάζεται να έρχονται μαζί με τα χρήματά τους. Η οικονομία της χώρας πήγε μπροστά αυτά τα χρόνια, και αυτό ανοίγει χώρο για το επόμενο βήμα. Ζητάμε έναν δρόμο γραμμένο σε νόμο, ώστε μέσα σε πέντε χρόνια οι ΚΑΠ να φτάσουν περίπου στο 7% των καθαρών εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού, με την πρώτη δόση στον προϋπολογισμό του 2027. Κάθε νέα αρμοδιότητα να έρχεται με το κοστολόγιό της, όπως άλλωστε προβλέπει και το άρθρο 102 του Συντάγματος. Ένας τέτοιος κανόνας βοηθά και την κυβέρνηση, γιατί η λειτουργία ενός δήμου δεν θα κρέμεται πια από το πόσες πόρτες χτύπησε ο δήμαρχος στα υπουργεία. Από τη δική μας πλευρά, κάθε επιπλέον ευρώ πρέπει να φαίνεται πού πήγε. Να μας ελέγχουν, δεν έχω κανένα πρόβλημα.

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Λύνει το ένα χέρι, και αυτό είναι ήδη πολύ. Το άλλο το κρατούν ακόμη δεμένο οι πόροι και το προσωπικό. Το λέω ως κάποιος που στήριξε τον Κώδικα από την πρώτη μέρα και δούλεψε μέσα στην ΚΕΔΕ για το νέο εκλογικό σύστημα. Η κυβέρνηση πήρε πάνω της μια μεταρρύθμιση που συζητιόταν χρόνια σε συνέδρια σαν κι αυτό, και άκουσε την Αυτοδιοίκηση στα σημεία που μετρούσαν. Εκατοντάδες σκόρπιες διατάξεις χωράνε επιτέλους σε ένα κείμενο και οι αρμοδιότητες δήμων και περιφερειών έχουν πια χαρτογραφηθεί. Με το «τεκμήριο της καθημερινότητας», ό,τι αγγίζει τη ζωή του πολίτη κάθε μέρα είναι κατά κανόνα δουλειά του δήμου. Από το 2028 θα βγαίνουμε από μία μόνο Κυριακή με σταθερές πλειοψηφίες, κάτι που μετά τα χρόνια της απλής αναλογικής μοιάζει σχεδόν πολυτέλεια.

Η πολυπλοκότητα όμως είναι παλιός ένοικος του ελληνικού κράτους και δεν φεύγει με μια ψηφοφορία στη Βουλή. Πάρτε ένα ρέμα που πρέπει να καθαριστεί πριν πιάσουν οι βροχές. Ο κάτοικος της διπλανής πολυκατοικίας έχει μία μόνο ερώτηση, πότε. Πίσω από την απάντηση κρύβονται δήμος, περιφέρεια, αποκεντρωμένη διοίκηση και δασική υπηρεσία. Αυτό το γαϊτανάκι δεν ενδιαφέρει τον πολίτη, και καλά κάνει. Η συνεννόηση είναι δική μας δουλειά. Ο Κώδικας λύνει κάποιους τέτοιους κόμβους και θα κριθεί, όπως κάθε νόμος, στην εφαρμογή. Μας δόθηκε ένα καινούργιο, καλοσχεδιασμένο αυτοκίνητο. Αν δεν του βάλουμε καύσιμα, θα είναι πολύ ωραίο στο πάρκινγκ. Και όταν γεμίσει το ρεζερβουάρ, ο δρόμος που περιμένει λέγεται ουσιαστική αποκέντρωση.

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Όχι ακόμη στο ύψος που χρειάζεται. Η μελέτη της ΚΕΔΕ υπολογίζει ότι για τη συντήρηση και τη βελτίωση των δημοτικών υποδομών λείπουν πάνω από 1,2 δισ. ευρώ. Μιλάμε για σχολεία και γήπεδα που πρέπει να μένουν σε καλή κατάσταση, χωρίς εκπτώσεις. Το επόμενο βήμα είναι να περάσουμε από τις προσκλήσεις σε ένα σταθερό ταμείο ανθεκτικότητας για τους δήμους, με ορίζοντα πολλών ετών και αντικειμενικά κριτήρια, που να πληρώνει και τη συντήρηση. Η κλιματική κρίση δεν στέλνει πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Έρχεται όποτε θέλει – απρόσκλητη και ακανόνιστα.

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες». Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Ας το πάμε στο πιο απλό. Ο δημότης θέλει η λάμπα της γειτονιάς του να αλλάξει μέσα στη βδομάδα και η λακκούβα να κλείσει πριν σκάσει κάποιο λάστιχο. Τον δήμο τον κρίνει από το αν χρειάστηκε να πάρει δεύτερο τηλέφωνο για το ίδιο θέμα.

Η μελέτη της ΚΕΔΕ δείχνει ότι οι δήμοι δουλεύουν με το 57% των θέσεων που προβλέπουν τα οργανογράμματά τους, και τα μεγαλύτερα κενά είναι σε μηχανικούς, πληροφορικούς, οικονομικές υπηρεσίες και πολιτική προστασία. Τα κενά αυτά μαζεύτηκαν στα χρόνια της κρίσης, όταν οι προσλήψεις είχαν σχεδόν παγώσει, και δεν κλείνουν από τη μια μέρα στην άλλη. Είναι σαν να βγαίνεις στο γήπεδο με έξι παίκτες και να σου ζητούν να κερδίσεις. Οι δήμοι το κάνουν κάθε μέρα και συχνά κερδίζουν, με τους εργαζόμενους να τρέχουν για δύο. Ένας μηχανικός που λείπει δεν βγαίνει στις φωτογραφίες. Τον καταλαβαίνεις μήνες μετά, όταν κλείνει μια πρόσκληση και ο φάκελος δεν πρόλαβε να ετοιμαστεί.

Χρειάζονται προσλήψεις με πολυετή προγραμματισμό, πρώτα στις τεχνικές και οικονομικές υπηρεσίες, και ένας δήμος που ένας νέος μηχανικός θα διαλέξει για καριέρα, με καλύτερες απολαβές και προοπτική. Οι μικρότεροι δήμοι μπορούν να μοιράζονται υπηρεσίες, δεν χρειάζεται να στήνει ο καθένας μόνος του ολόκληρο τεχνικό τμήμα. Δεν κρύβομαι όμως πίσω από την υποστελέχωση. Ο δημότης δικαιούται απάντηση ακόμη κι όταν μας λείπουν άνθρωποι. Το gov.gr έδειξε πόσες ώρες ουράς μπορεί να γλιτώσει η τεχνολογία, και οι δήμοι μπορούμε να κάνουμε το ίδιο με τις ώρες των χαρτιών. Το σύνθημα έχει, άλλωστε, και τρίτο κομμάτι, την «Ισχυρή Ελλάδα». Σε αυτό νομίζω ότι συμφωνούμε όλοι, και η κυβέρνηση πρώτη. Καμία μεγάλη μεταρρύθμιση δεν φτάνει ως την πόρτα του πολίτη αν ο δήμος δουλεύει με λειψή ομάδα.