Δήμαρχος Σύρου – Ερμούπολης, Αλέξης Αθανασίου: “Η αλματώδης αύξηση του ενεργειακού κόστους ανατρέπει διαρκώς τον οικονομικό σχεδιασμό” 
Με έμφαση στη νησιωτική πραγματικότητα και στις σοβαρές θεσμικές πιέσεις που δέχονται οι αιρετοί της περιφέρειας, ο Δήμαρχος Σύρου – Ερμούπολης, Αλέξης Αθανασίου, παραθέτει την οπτική του στο otanews.gr. Καθώς η αντίστροφη μέτρηση για το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα έχει ξεκινήσει, ο κ. Αθανασίου υπογραμμίζει την ανάγκη για ομόνοια και τη διαμόρφωση ενός ενιαίου πλαισίου διεκδίκησης, έχοντας ήδη αποτιμήσει τους πρώτους μήνες εφαρμογής του Νέου Κώδικα στην πράξη.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο Δήμαρχος αναλύει με απλά μαθηματικά το χρηματοδοτικό κενό των 2,45 δισεκατομμυρίων ευρώ που αποκαλύπτει η επιστημονική μελέτη της ΚΕΔΕ, τονίζοντας ότι η αλματώδης αύξηση του ενεργειακού κόστους ανατρέπει διαρκώς τον οικονομικό σχεδιασμό των τεχνικών έργων. Παράλληλα, ασκεί έντονη κριτική στο ασφυκτικό πλαίσιο ποινικής ευθύνης των Δημάρχων, φέρνοντας στη μνήμη τη μεταφορά του Δημάρχου Πάρου στα δικαστήρια της Σύρου το περασμένο καλοκαίρι, και κάνει λόγο για την απαράδεκτη πρακτική κατασκευής «χρήσιμων κρατουμένων». Μιλώντας για τις προκλήσεις της λειψυδρίας στις Κυκλάδες, περιγράφει το σχέδιο της Σύρου για τη χρηματοδότηση νέων μονάδων αφαλάτωσης και τη δημιουργία δημοτικών πάρκων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ενώ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις οφειλές της τοπικής ΔΕΥΑ που αγγίζουν τα 6,5 εκατομμύρια ευρώ, συνδέοντας άμεσα τη γενικότερη υποστελέχωση με τις καθυστερήσεις στην καθημερινή εξυπηρέτηση των πολιτών.
Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη:

Καταρχάς με τι προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Το Συνέδριο της ΚΕΔΕ αποτελεί ένα κομβικό σημείο συνάντησης όλων των εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ανά την Ελλάδα. Στόχος μας είναι αφενός να καταγράψουμε τις κοινές διεκδικήσεις των 332 Δήμων της χώρας, και αφετέρου να αποτιμήσουμε τον Νέο Κώδικα της Αυτοδιοίκησης, τον οποίο εφαρμόζουμε ήδη τρεις μήνες και έχουμε πλέον τη δυνατότητα να αξιολογήσουμε στην πράξη. Θέλουμε, επομένως, από το συνέδριο της ΚΕΔΕ να ομονοήσουμε σε ένα κοινό πλαίσιο διεκδίκησης, προκειμένου η κυβέρνηση να εισακούσει τις θέσεις της Αυτοδιοίκησης και να αφουγκραστεί τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Προσδοκία μας είναι η ΚΕΔΕ να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες των Δήμων και να βγει από το συνέδριο η Τοπική Αυτοδιοίκηση με ενισχυμένη φωνή, μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και κοινό προσανατολισμό προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη “κόκκινη γραμμή” που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Η μελέτη της ΚΕΔΕ –και θέλω να συγχαρώ το ΔΣ για αυτή την πρωτοβουλία– μας έδωσε μια σαφή και τεκμηριωμένη εικόνα για το έλλειμμα στους προϋπολογισμούς των Δήμων. Ας δούμε τα στοιχεία με απλά μαθηματικά: το λειτουργικό κόστος των Δήμων ανέρχεται σε 5,34 δισ. ευρώ, η χρηματοδότηση μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) στα 2,9 δισ. ευρώ. Προκύπτει, επομένως, ένα χρηματοδοτικό κενό 2,45 δισ. ευρώ. Είναι σχεδόν το μισό. Και ενώ οι Δήμοι δεν μπορούν να σηκώσουν αυτό το έλλειμμα, ολοένα και διευρύνονται οι αρμοδιότητές τους, χωρίς να συνοδεύονται από τη μεταφορά των αντίστοιχων οικονομικών πόρων. Είναι αδύνατο να σηκώσουν στις πλάτες τους αυτές τις υποχρεώσεις, χωρίς τα αναγκαία χρηματοδοτικά εργαλεία. Η πρώτη και βασική μας διεκδίκηση, λοιπόν, είναι μια γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, η οποία πρέπει να αποτυπωθεί συγκεκριμένα στον κρατικό προϋπολογισμό. Δεν αρκεί να αναγνωρίζουμε τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης. Πρέπει και να διασφαλίζουμε τους πόρους για να μπορεί να ανταποκριθεί.

Και θέλω να προσθέσω και μία κρίσιμη παράμετρο: την αλματώδη αύξηση του ενεργειακού κόστους, η οποία επιβαρύνει άμεσα τους δημοτικούς προϋπολογισμούς και συρρικνώνει τις δυνατότητες των Δήμων να σχεδιάζουν και να υλοποιούν έργα και παρεμβάσεις προς όφελος των πολιτών. Για να γίνω πρακτικά κατανοητός. Μπορεί ένας Δήμος να έχει προϋπολογίσει ένα τεχνικό έργο, να έχει εξασφαλίσει τις σχετικές πιστώσεις και όταν έρθει η ώρα της υλοποίησής του, η αύξηση στις τιμές των υλικών να είναι τέτοια που να καθιστά πλέον αδύνατη την εκτέλεσή του με τον αρχικό προϋπολογισμό. Αυτό σημαίνει ότι οι Δήμοι δεν αντιμετωπίζουν μόνο το πρόβλημα της ανεπαρκούς χρηματοδότησης, αλλά και τη διαρκή ανατροπή του οικονομικού τους σχεδιασμού λόγω των ανατιμήσεων.

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Ο νέος Κώδικας αισιοδοξούμε πως θα μπορέσει να επιλύσει –το είδαμε ήδη να συμβαίνει– αρκετά από τα προβλήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το γεγονός, όμως, ότι οι Δήμαρχοι καλούνται να λογοδοτήσουν στη Δικαιοσύνη ακόμα και για ζητήματα στα οποία δεν έχουν πάντοτε τον ουσιαστικό έλεγχο, τα αναγκαία μέσα ή τη δυνατότητα παρέμβασης, δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο λειτουργίας. Το άρθρο 712 καθιστά τους Δημάρχους μοναδικούς υπεύθυνους απέναντι στον νόμο και τους δένει χειροπόδαρα. Που και αυτό το είδαμε να συμβαίνει το περασμένο καλοκαίρι, όταν μετέφεραν με χειροπέδες στα Δικαστήρια της Σύρου τον Δήμαρχο Πάρου, Κωνσταντίνο Μπιζά, για τη φωτιά στον ΧΥΤΑ του νησιού. Ασφαλώς, η Δημοτική Αρχή οφείλει να αναλαμβάνει την ευθύνη που της αναλογεί για τη λειτουργία των δημοτικών υποδομών και υπηρεσιών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί να μετατρέπεται ο κάθε Δήμαρχος σε αποκλειστικό αποδέκτη ευθύνης, ανεξάρτητα από τις πραγματικές αρμοδιότητες και δυνατότητες ελέγχου που διαθέτει. Η λογοδοσία είναι απαραίτητη και δεν την αμφισβητεί κανείς. Το να κατασκευάζουμε «χρήσιμους κρατούμενους» δεν μπορεί να αποτελεί λύση και σαφώς πλήττει και τον ίδιο τον θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Ως Δήμος Σύρου – Ερμούπολης έχουμε θέσει ως προτεραιότητα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης του νερού και βιωσιμότητας της ΔΕΥΑ Σύρου που θα μπορέσει να εξασφαλίσει την αδιάλειπτη υδροδότηση του νησιού. Η Σύρος υδροδοτείται σχεδόν αποκλειστικά από μονάδες αφαλάτωσης θαλασσινού νερού. Όπως διαπιστώσαμε και το καλοκαίρι, υπήρξαν μέρες κατά τις οποίες δυσκολευτήκαμε να καλύψουμε τις ανάγκες του νησιού. Είναι, επομένως, επιτακτική η ανάγκη εκσυγχρονισμού του δικτύου ύδρευσης. Έχουμε καταθέσει δε ώριμη μελέτη για τη χρηματοδότηση νέων μονάδων. Παράλληλα, επιδιώκουμε τη δημιουργία δημοτικών πάρκων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, τα οποία θα τροφοδοτούν απευθείας τα εργοστάσια αφαλάτωσης, όπως και τα δημοτικά και σχολικά κτίρια, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μείωση του ενεργειακού κόστους. Σε αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο, συναντάμε σημαντικά νομοθετικά εμπόδια, για την άρση των οποίων θα διεκδικήσουμε και ως Τοπική Αυτοδιοίκηση αλλαγές από την κυβέρνηση. Το σχέδιό μας περιλαμβάνει επίσης τον χωροταξικό σχεδιασμό, την έγκαιρη οριοθέτηση και θωράκιση ρεμάτων απέναντι στον πλημμυρικό κίνδυνο, αλλά και πολιτικές στέγασης που θα καταστήσουν τη Σύρο ελκυστικό τόπο για τους κατοίκους της. Για να απαντήσω στην ερώτησή σας, όμως, όχι οι Δήμοι δεν έχουν τη δυνατότητα να υλοποιήσουν τέτοιου μεγέθους παρεμβάσεις Ενδεικτικά, η ΔΕΥΑ Σύρου έχει οφειλές ύψους 6,5 εκατ. ευρώ, ενώ η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους δημιουργεί κάθε χρόνο πρόσθετες οικονομικές επιβαρύνσεις και ελλείμματα. Είναι, επομένως, αδύνατο έργα τέτοιας κλίμακας να μπορούν να υποστηριχθούν από τις οικονομικές δυνατότητες των Δήμων και των δημοτικών επιχειρήσεών τους. Η κλιματική κρίση και η λειψυδρία δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως τοπική υπόθεση. Είναι εθνική προτεραιότητα και απαιτούν αντίστοιχους εθνικούς πόρους.

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι “Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες”. Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Οι ελλείψεις στους Δήμους δεν αφορούν μόνο το εξειδικευμένο προσωπικό, αλλά συνολικά το ανθρώπινο δυναμικό τους. Η υποστελέχωσή των Δήμων δεν είναι μια “καραμέλα” που αναμασάμε ως εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως συχνά μάς καταλογίζουν. Είναι μια πραγματικότητα που βιώνουμε καθημερινά εμείς και, κυρίως και πρωτίστως, οι τοπικές κοινωνίες. Η ανάγκη ενίσχυσης των Δήμων με νέο προσωπικό είναι ένα από τα βασικά αιτήματα που θα συζητηθούν στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, διότι οι Δήμοι αδυνατούν πια να ανταποκριθούν στις αυξημένες αρμοδιότητες και ευθύνες τους. Και αυτό έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών. Όταν ένας Δήμος δεν έχει τους ανθρώπους για να ανταποκριθεί στις ανάγκες του, τελικά δεν είναι μόνο ο ίδιος που δυσκολεύεται να λειτουργήσει. Είναι ο δημότης που περιμένει περισσότερο, που δεν εξυπηρετείται στον χρόνο που χρειάζεται, που βλέπει καθημερινά προβλήματα να παραμένουν άλυτα.

Επομένως, οι ισχυροί Δήμοι προϋποθέτουν επαρκή χρηματοδότηση, σαφείς αρμοδιότητες, σύγχρονα εργαλεία, αλλά πρωτίστως ανθρώπους. Γιατί χωρίς επαρκές και κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό, ακόμη και ο καλύτερος σχεδιασμός κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.