Δήμαρχος Θέρμης, Θεόδωρος Παπαδόπουλος: “Συστηματική η υποβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το λεγόμενο «επιτελικό κράτος»”
Με μια εξαιρετικά αιχμηρή, δομική και πολιτική κριτική απέναντι στο μοντέλο διακυβέρνησης του κεντρικού κράτους, ο Δήμαρχος Θέρμης, Θεόδωρος Παπαδόπουλος, τοποθετείται μέσω του otanews.gr. Καθώς η αντίστροφη μέτρηση για το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα έχει ξεκινήσει, ο κ. Παπαδόπουλος καταγγέλλει τη συστηματική υποβάθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το λεγόμενο «επιτελικό κράτος», χαρακτηρίζοντάς το ως ένα σύστημα υπερσυγκέντρωσης εξουσιών και πελατειακών σχέσεων που προκαλεί διοικητική και οικονομική ασφυξία στους ΟΤΑ.
Μέσα από τη συζήτηση, ο Δήμαρχος αναλύει τα επιστημονικά δεδομένα για το κόστος λειτουργίας των Δήμων, προσδιορίζοντας το ετήσιο χρηματοδοτικό κενό στα 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Θέτει ως ελάχιστη «κόκκινη γραμμή» την πλήρη κάλυψη των 5,3 δισεκατομμυρίων ευρώ που η ίδια η Πολιτεία αναγνωρίζει ως αναγκαία για την επιβίωση των πόλεων. Παράλληλα, εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτικός για την αξιοπιστία της κυβερνητικής πολιτικής, φέρνοντας ως παράδειγμα την αιφνιδιαστική ανατροπή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα για τις ΔΕΥΑ, λίγες μόλις ημέρες μετά την ψήφισή του, με την επιβολή της υποχρεωτικής υπαγωγής της Θεσσαλονίκης στην ΕΥΑΘ Α.Ε.
Στον τομέα της κλιματικής ανθεκτικότητας, ο κ. Παπαδόπουλος αναδεικνύει ως έργα πρώτης προτεραιότητας την αντιπλημμυρική θωράκιση της λεκάνης του Ανθεμούντα για την ασφάλεια του αεροδρομίου «Μακεδονία» και τη φύλαξη των δασών, εξαίροντας το κορυφαίο επίπεδο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου του. Τέλος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον της διαχείρισης του νερού στη Θέρμη. Υπογραμμίζει ότι η επιτυχημένη, τριακονταετής στρατηγική του Δήμου απέναντι στη λειψυδρία τίθεται πλέον σε άμεσο κίνδυνο, καθώς η ΕΥΑΘ Α.Ε. στερείται της απαραίτητης τεχνογνωσίας για τη διαχείριση των αρδευτικών δικτύων, τα οποία καλύπτουν το 85% της συνολικής κατανάλωσης.
Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη:

Καταρχάς με ΠΟΙΕςπροσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Η υποβάθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης και των στελεχών της είναι συστηματική και προκύπτει από την κεντρική επιλογή του τρόπου διακυβέρνησης, του λεγόμενου «επιτελικού κράτους» όπως αποκαλείται. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με την αποκέντρωση, αλλά πρόκειται για υπερσυγκέντρωση αρμοδιοτήτων και εξουσιών που συνδέονται με ένα βαθύ πελατειακό σύστημα το οποίο δημιουργεί ένα αποπνικτικό περιβάλλον για την Αυτοδιοίκηση.

Κατά τα άλλα, όπως και στα προηγούμενα συνέδρια, έτσι και σε αυτό της Καλαμάτας θα τεθούν προς συζήτηση όλα τα σοβαρά θέματα τα οποία απασχολούν την τοπική αυτοδιοίκηση. Η υποχρηματοδότηση και η υποστελέχωση τω Δήμων, ο υποβαθμισμένος θεσμικός ρόλος τους σε σχέση με ό,τι συμβαίνει στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, η διαχείριση των αποβλήτων και η θωράκιση απέναντι στους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε λόγω της κλιματικής κρίσης κ.ο.κ. Όλα αυτά θα συζητηθούν. Όμως, δεν τρέφω αυταπάτες ότι το Συνέδριο θα καταλήξει σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο πρωτοβουλιών, δράσεων, ακόμη και κινητοποιήσεων εάν χρειαστεί ώστε να πάψει η Πολιτεία να μας αντιμετωπίζει σαν το φτωχό συγγενή, τον οποίο φορτώνει με υποχρεώσεις χωρίς να του δίνει τα εφόδια (πόρους και προσωπικό) προκειμένου να μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές.

 

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη “κόκκινη γραμμή” που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Κατ’ αρχάς είναι θετικό το ότι η ΚΕΔΕ και το υπουργείο αποδέχθηκαν από κοινού τη μελέτη της ΕΕΤΑΑ σύμφωνα με την οποία το ετήσιο λειτουργικό κόστος των 332 Δήμων της χώρας ανέρχεται περίπου στα 5,3 δισ. ευρώ. Εδώ, όμως, τελειώνουν και τα θετικά διότι, από αυτά τα 5,3 δισ. τα οποία και το ίδιο το υπουργείο αναγνωρίζει ως εντελώς αναγκαία για να λειτουργήσουν οι Δήμοι, η Πολιτεία καταβάλλει μόνον τα 2,9 δισ. Υπάρχει, λοιπόν, ένα χρηματοδοτικό κενό της τάξης των 2,4 δισ. το οποίο, αν το πολλαπλασιάσουμε επί τόσα χρόνια που οι Δήμοι στερούνται αυτούς τους πόρους, αντιλαμβάνεστε το πόσο δυσχερής είναι η οικονομική θέση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η ελάχιστη «κόκκινη γραμμή» επομένως είναι η Πολιτεία να καταβάλλει το σύνολο των 5,3 δισ. ευρώ που και η ίδια αναγνωρίζει ότι χωρίς αυτά είναι αδύνατον να λειτουργήσουν οι Δήμοι.

 

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης ήταν μια θετική πρωτοβουλία του υπουργείου Εσωτερικών. Τακτοποιεί εκκρεμότητας δεκαετιών και ενσωματώνει κάποιες από τις θέσεις της ΚΕΔΕ. Όμως, δεν παύει να υπακούει σε μια συγκεντρωτική πολιτική η οποία απομακρύνει ακόμη περισσότερο την ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση από την αντίστοιχη ευρωπαϊκή.

Και βεβαίως, υπάρχει και το ζήτημα κατά πόσο η Πολιτεία θα σεβαστεί και θα υλοποιήσει όσα προβλέπει ο νέος Κώδικας, είτε αυτά αφορούν τη χρηματοδότηση των Δήμων είτε άλλα θέματα. Θα σας αναφέρω, για παράδειγμα, το θέμα με τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης. Ο νέος Κώδικας προβλέπει τη δυνατότητα εθελούσιων συνενώσεων των ΔΕΥΑ. Ωστόσο, λίγες ημέρες μετά την ψήφισή του η κυβέρνηση ψήφισε στη Βουλή άλλο νόμο ο οποίος προβλέπει την υποχρεωτική υπαγωγή των ΔΕΥΑ της Θεσσαλονίκης στην ΕΥΑΘ Α.Ε. και της Αττικής και των γύρω νομών, στην ΕΥΔΑΠ Α.Ε. Αναίρεσε, δηλαδή, όσα είχαν συμφωνηθεί έπειτα από διαβούλευση ενάμιση χρόνου μεταξύ υπουργείου Εσωτερικών και Αυτοδιοίκησης. Άρα, λοιπόν, το βασικό ερώτημα για το νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, όπως συμβαίνει και με κάθε νόμο στη χώρα μας, δεν είναι μόνον το τι προβλέπει, αλλά ποια απ’ όσα προβλέπει υλοποιούνται.

 

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Κλιματική ανθεκτικότητα για μας σημαίνει ότι αντί να αντιμετωπίζουμε τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης ως «έκτακτα γεγονότα», θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε και να σχεδιάζουμε υποδομές οι οποίες να αντέχουν στα έντονα καιρικά φαινόμενα. Σε ό,τι αφορά στο δικό μας Δήμο Θέρμης, το πλέον σημαντικό και επείγον έργο για την κλιματική ανθεκτικότητα της περιοχής είναι η αντιπλημμυρική θωράκιση της λεκάνης του Ανθεμούντα, έργο το οποίο σχετίζεται και με την ασφαλή λειτουργία του αεροδρομίου «Μακεδονία». Είναι επίσης η πρόληψη και η φύλαξη των δασικών εκτάσεων που υπάρχουν στην περιοχή μας, η κατασκευή έργων υποδομής, όπως τα δίκτυα ομβρίων κ.ο.κ. Σημαντικός πυλώνας στον τομέα της αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής κρίσης για τον Δήμο μας είναι το πολύ καλό επίπεδο Πολιτικής Προστασίας που διαθέτουμε, που μαζί με τους εθελοντές είναι από τα κορυφαία στην Ελλάδα.

Ειδικότερα, τώρα, για τη διαχείριση του νερού, ο Δήμος Θέρμης ήταν από τους πρώτους στην χώρα που διέγνωσε πριν από τριάντα και πλέον χρόνια τον κίνδυνο της λειψυδρίας και την ανάγκη ορθολογικής διαχείρισης του νερού και προχώρησε σε μια σειρά μέτρων (υδατοδεξαμενές, τεχνητά φράγματα, αναδιάρθρωση καλλιεργειών, συλλογικά δίκτυα άρδευσης κ.ά.) με αποτέλεσμα ο υδροφόρος ορίζοντας να βρίσκεται σήμερα σε υψηλότερο επίπεδο απ’ ό,τι βρισκόταν πριν από τριάντα χρόνια. Όμως, όλα αυτά, τίθενται πλέον σε κίνδυνο μετά την απόφαση της κυβέρνησης να πάρει τη διαχείριση του νερού από τη ΔΕΥΑ του Δήμου Θέρμης και να την αναθέσει σε μια ανώνυμη εταιρεία, όπως η ΕΥΑΘ Α.Ε. Διότι η ΔΕΥΑΘ διαχειρίζεται με απόλυτη επιτυχία εδώ και δεκαετίες μια μεγάλη υδρογεωλογική λεκάνη, αυτήν του Ανθεμούντα, έχοντας κατασκευάσει τα αναγκαία έργα υποδομής που κατατείνουν στην αειφόρο διαχείριση του νερού. Απεναντίας η ΕΥΑΘ Α.Ε. δεν έχει καμία γνώση σε αυτό το πεδίο καθώς διαχειρίζεται μόνο την ύδρευση και την αποχέτευση εντός της Θεσσαλονίκης. Δεν γνωρίζει τίποτε για τα αρδευτικά δίκτυα και γενικότερα για τη διαχείριση του αρδευτικού νερού το οποίο, όμως, αποτελεί το 85% της συνολικής κατανάλωσης νερού στην Ελλάδα.

 

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι “Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες”. Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι πολύ εύστοχο διότι οι Δήμοι είναι ο εγγύτερος προς τον πολίτη θεσμός της Πολιτείας. Εμείς έχουμε καθημερινή επαφή με τους δημότες μας, σε εμάς μπορούν να πουν τα παράπονά τους, σε εμάς απευθύνονται για να βρουν λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Οι Δήμοι είναι εκείνοι που μέσα από τις κοινωνικές υπηρεσίες μας, όπως το Βοήθεια στο Σπίτι, το Κοινωνικό Παντοπωλείο, το Κοινωνικό Φαρμακείο κ.ά. στηρίζουμε τους κοινωνικά ευάλωτους. Όλα αυτά προϋποθέτουν πόρους και προσωπικό τα οποία λείπουν από τους Δήμους γι’ αυτό και οι περισσότερες κοινωνικές δράσεις μας στηρίζονται από εθελοντές και από ίδιους πόρους, οι οποίοι έχουν πλέον εξαντληθεί. Εάν συνεχιστεί, όμως, αυτή η πορεία οι Δήμοι δεν θα μπορούν να προσφέρουν στους δημότες τους ούτε τα αυτονόητα. Εξαιτίας του οικονομικού στραγγαλισμού των Δήμων τα στελέχη της Αυτοδιοίκησης έχουν χάσει την αξιοπιστία τους καθώς αναγκάζονται να φορολογούν επιπλέον τους πολίτες προκειμένου να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις αρμοδιότητες που κάθε τόσο μεταφέρει το κράτος στους Δήμους, δίχως όμως, να τους μεταβιβάζει και τους απαραίτητους πόρους.