Δήμαρχος Ζίτσας, Μιχάλης Πλιάκος: “Η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε ένα κομβικό σταυροδρόμι”
Με μια ξεκάθαρη τοποθέτηση υπέρ της άμεσης και απευθείας ενίσχυσης των πρωτοβάθμιων ΟΤΑ, ο Δήμαρχος Ζίτσας, Μιχάλης Πλιάκος, καταθέτει τη δική του διεκδικητική πρόταση μέσω του otanews.gr. Ενόψει του Ετήσιου Τακτικού Συνεδρίου της ΚΕΔΕ, ο κ. Πλιάκος τονίζει ότι η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε ένα κομβικό σταυροδρόμι και δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να αναλώνεται σε θεωρητικές αναλύσεις, ζητώντας από την Πολιτεία συγκεκριμένες δεσμεύσεις και σαφή χρονοδιαγράμματα.
Μέσα από τη συζήτηση, ο Δήμαρχος Ηπείρου αξιοποιεί τα επιστημονικά δεδομένα της νέας μελέτης της ΚΕΔΕ για το κόστος λειτουργίας των Δήμων και χαράζει μια αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή, απαιτώντας την πλήρη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων. Μάλιστα, παρεμβαίνει δυναμικά στο ζήτημα της κατανομής, ζητώντας οι κρατικοί πόροι να κατευθύνονται κατευθείαν στους Δήμους και όχι μέσω των Περιφερειών. Τοποθετείται με ειλικρίνεια απέναντι στον Νέο Κώδικα, επισημαίνοντας ότι η νομοθετική κωδικοποίηση δεν αρκεί για να σταματήσει ο διαρκής αγώνας των αιρετών με τη γραφειοκρατία, ενώ χαρακτηρίζει ως «εκρηκτικό κοκτέιλ» το δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος και τις σχεδιαζόμενες συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ. Τέλος, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα υπάρχοντα κονδύλια κλιματικής ανθεκτικότητας, χαρακτηρίζοντάς τα εντελώς ανεπαρκή μπροστά στην ταχύτητα των ακραίων φαινομένων, και συνδέει άμεσα την καθημερινή ποιότητα ζωής στις γειτονιές με την επιτακτική ανάγκη για μόνιμες προσλήψεις.
Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη:

Καταρχάς, με τι προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Μεταβαίνω στην Καλαμάτα με την προσδοκία ότι το Συνέδριο θα αποτελέσει μια ουσιαστική ευκαιρία για να ακουστεί δυνατά και ενιαία η φωνή της Πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιοριστούμε σε διαπιστώσεις και γενικές τοποθετήσεις. Οι Δήμοι βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με αυξημένες υποχρεώσεις, οικονομικές πιέσεις και ολοένα μεγαλύτερες απαιτήσεις από τους πολίτες.

Αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την Πολιτεία, σαφές χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και ουσιαστική ενίσχυση των Δήμων. Θέλουμε μια Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση με πραγματική οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια, με αρμοδιότητες που συνοδεύονται από τους αντίστοιχους πόρους και με δυνατότητα να σχεδιάζει το μέλλον του τόπου της.

Προσδοκώ, λοιπόν, το Συνέδριο της Καλαμάτας να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: οι ισχυροί Δήμοι δεν αποτελούν αίτημα των Δημάρχων, αλλά προϋπόθεση για την ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη “κόκκινη γραμμή” που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Η πρώτη και αδιαπραγμάτευτη κόκκινη γραμμή είναι μία: καμία αρμοδιότητα χωρίς τους αναγκαίους και εξασφαλισμένους πόρους για την άσκησή της.

Η μελέτη της ΚΕΔΕ έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί μεταφέρει τη συζήτηση από τις γενικές εκτιμήσεις στα επιστημονικά τεκμηριωμένα πραγματικά δεδομένα. Αποτυπώνει το κόστος που συνεπάγεται η λειτουργία των Δήμων και επιβεβαιώνει την ανάγκη να υπάρξει αντιστοίχιση των αρμοδιοτήτων με την οικονομική τους κάλυψη.

Δεν μπορεί η Πολιτεία να μεταφέρει διαρκώς νέες ευθύνες στους Δήμους, χωρίς να εξασφαλίζει την απαραίτητη χρηματοδότηση. Ούτε είναι αποδεκτό οι Δήμοι να αναγκάζονται να καλύπτουν λειτουργικά κενά εις βάρος άλλων σημαντικών αναγκών, μεταφέροντας ουσιαστικά το κόστος στους δημότες.

Διεκδικούμε την πλήρη απόδοση των θεσμοθετημένων πόρων της Αυτοδιοίκησης, την αναπροσαρμογή της κρατικής χρηματοδότησης με βάση το πραγματικό κόστος λειτουργίας και ένα σταθερό, προβλέψιμο σύστημα χρηματοδότησης. Η Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση. Ζητά τους πόρους που απαιτούνται για να επιτελέσει τον θεσμικό της ρόλο. Ζητά οι πόροι να κατευθύνονται άμεσα στους Δήμους και όχι μέσω των Περιφερειών.

Το φετινό Συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό και την καλύτερη οργάνωση της λειτουργίας των Δήμων. Η συγκέντρωση και συστηματοποίηση ενός μεγάλου όγκου θεσμικών διατάξεων μπορεί να συμβάλει στην απλούστευση των διαδικασιών και στην ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου.

Ωστόσο, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς: η κωδικοποίηση της νομοθεσίας από μόνη της δεν λύνει όλα τα προβλήματα της Πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης.

Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να γνωρίζουμε καλύτερα ποιες αρμοδιότητες έχουμε, αλλά να μπορούμε να τις ασκήσουμε αποτελεσματικά. Σήμερα εξακολουθούν να υπάρχουν επικαλύψεις αρμοδιοτήτων μεταξύ Δήμων, Περιφερειών και κεντρικής διοίκησης, χρονοβόρες διαδικασίες και διοικητικά εμπόδια που δυσκολεύουν την υλοποίηση ακόμη και απλών παρεμβάσεων.

Χρειαζόμαστε σαφή κατανομή ευθυνών, λιγότερη γραφειοκρατία, απλούστερες διαδικασίες και ουσιαστική αποκέντρωση. Κυρίως, όμως, χρειαζόμαστε κάθε νέα αρμοδιότητα να συνοδεύεται από χρηματοδότηση, προσωπικό και τα απαραίτητα εργαλεία.

Ο Δήμαρχος πρέπει να έχει τη δυνατότητα να δίνει λύσεις στα προβλήματα της τοπικής κοινωνίας και όχι να αναλώνει τον χρόνο του σε έναν διαρκή αγώνα με τη γραφειοκρατία μεταξύ των υπηρεσιών.

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Η κατηγορηματική απάντηση είναι όχι. Τα υπάρχοντα κονδύλια είναι εντελώς ανεπαρκή. Οι Δήμοι καλούμαστε να διαχειριστούμε τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης στην πρώτη γραμμή, χωρίς όμως τα απαραίτητα οικονομικά “όπλα”. Το δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος, σε συνδυασμό με τις εκκρεμότητες γύρω από τη βιωσιμότητα των ΔΕΥΑ και τις σχεδιαζόμενες συγχωνεύσεις, δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ. Οι περισσότεροι Δήμοι δεν διαθέτουμε τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους για να ανταποκριθούμε στο μέγεθος αυτών των προκλήσεων. Χρειαζόμαστε ένα ειδικό, γενναίο και άμεσα προσβάσιμο χρηματοδοτικό πρόγραμμα για υποδομές θωράκισης (αντιπλημμυρικά έργα, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, έργα εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης νερού, καθώς και παρεμβάσεις προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος), καθώς τα συνήθη εργαλεία (όπως το ΕΣΠΑ ή το Πράσινο Ταμείο) κινούνται με ρυθμούς πολύ πιο αργούς από την ταχύτητα των ακραίων φαινομένων.

Η κλιματική κρίση έχει αλλάξει τα δεδομένα για την Αυτοδιοίκηση. Οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και η λειψυδρία δεν αποτελούν πλέον μελλοντικά σενάρια, αλλά πραγματικές απειλές που επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ασφάλεια των πολιτών. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόληψη. Είναι πολύ πιο αποτελεσματικό και οικονομικά ορθολογικό να επενδύουμε εγκαίρως σε υποδομές και σχέδια προστασίας, παρά να καλούμαστε εκ των υστέρων να διαχειριστούμε τις καταστροφικές συνέπειες ακραίων φαινομένων.

Η κλιματική ανθεκτικότητα δεν μπορεί να είναι απλώς ένα κεφάλαιο σε ένα στρατηγικό σχέδιο. Πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένα έργα, με εξασφαλισμένους πόρους και σαφή χρονοδιαγράμματα.

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες». Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Το σύνθημα αυτό συμπυκνώνει την ουσία της Αυτοδιοίκησης. Ισχυρός Δήμος σημαίνει Δήμος που μπορεί να βρίσκεται δίπλα στον πολίτη, να ακούει τις ανάγκες του και να δίνει γρήγορες, αποτελεσματικές και ποιοτικές λύσεις.

Για το δημότη, αυτό σημαίνει καθαρή γειτονιά, συντηρημένοι δρόμοι και κοινόχρηστοι χώροι, επαρκείς κοινωνικές υπηρεσίες, φροντίδα για τους ηλικιωμένους και τις ευάλωτες ομάδες, καλύτερη καθημερινότητα για τα παιδιά και τους νέους, καθώς και άμεση ανταπόκριση στα προβλήματα της περιοχής του.

Όμως, όλα αυτά δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς ανθρώπινο δυναμικό. Οι ελλείψεις σε τεχνικούς, διοικητικούς υπαλλήλους και εργαζομένους στις υπηρεσίες καθημερινότητας αποτελούν ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα των Δήμων. Δεν μπορούμε να απαιτούμε σύγχρονες, αποτελεσματικές και ψηφιακές υπηρεσίες, όταν δεν διαθέτουμε το απαραίτητο προσωπικό για να τις στελεχώσουμε.

Γι’ αυτό διεκδικούμε μόνιμες προσλήψεις, ιδιαίτερα σε κρίσιμες ειδικότητες, ενίσχυση των τεχνικών υπηρεσιών, αξιοποίηση της τεχνολογίας και ουσιαστική διοικητική υποστήριξη.

Θέλω να τονίσω ότι η Αυτοδιοίκηση δεν μετριέται από τον αριθμό των αρμοδιοτήτων που έχει στα χαρτιά, αλλά από την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρει στον πολίτη. Και αυτό προϋποθέτει ανθρώπους, πόρους και λειτουργικές δομές.

Ισχυροί Δήμοι σημαίνει ισχυρές τοπικές κοινωνίες, με ίσες ευκαιρίες, καλύτερες υπηρεσίες και αξιοπρεπή καθημερινότητα για όλους τους δημότες.

Κλείνοντας θέλω να επισημάνω πως η Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι πολίτες απευθύνονται πρώτα στον Δήμο για κάθε πρόβλημα της καθημερινότητάς τους και δικαιολογημένα περιμένουν λύσεις. Για να μπορέσουμε, όμως, να ανταποκριθούμε, πρέπει να έχουμε τα αντίστοιχα μέσα. Δεν μπορεί να υπάρχει ισχυρή Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση χωρίς οικονομική αυτοτέλεια, επαρκή στελέχωση και ξεκάθαρες αρμοδιότητες. Το μήνυμα που πρέπει να εκπέμψει η Καλαμάτα είναι ότι οι Δήμοι δεν ζητούν να τους ανατεθούν περισσότερες ευθύνες χωρίς αντίκρισμα. Ζητούν να έχουν τη δυνατότητα να υπηρετούν πραγματικά τους πολίτες τους. Γιατί η ανάπτυξη της χώρας ξεκινά από τις τοπικές κοινωνίες.