Μέσα από τη συζήτηση, ο Δήμαρχος αναδεικνύει τις μοναδικές πιέσεις που δέχεται η Κως ως κορυφαίος τουριστικός προορισμός. Εξηγεί ότι οι αφίξεις έχουν εκτιναχθεί στο ενάμιση εκατομμύριο και η βραχυχρόνια μίσθωση έχει επεκτείνει τις ανάγκες αποκομιδής απορριμμάτων σε όλη την έκταση του νησιού επί 24ώρου βάσεως, την ίδια ώρα που το προσωπικό μειώνεται. Παράλληλα, αναφέρεται στη ραγδαία αύξηση του μαθητικού πληθυσμού που καθιστά αναγκαία την κατασκευή τουλάχιστον οκτώ νέων σχολικών κτιρίων, με τον Δήμο να καλύπτει από ίδιους πόρους πάνω από ενάμιση εκατομμύριο ευρώ ετησίως για τις λειτουργικές τους ανάγκες.
Σχολιάζοντας τον Νέο Κώδικα, επισημαίνει ότι οποιαδήποτε θεσμική αλλαγή θα παραμένει ημιτελής όσο δεν εξασφαλίζεται η οικονομική αυτάρκεια, ενώ θέτει ως κεντρικό άξονα διεκδίκησης την απόδοση του Τέλους Ανθεκτικότητας στους Δήμους. Όπως υπογραμμίζει, τα χρήματα που καταβάλλουν οι επισκέπτες πρέπει να επιστρέφουν στον τόπο που τα παράγει για την υλοποίηση έργων υποδομής, πολιτικής προστασίας και αντιμετώπισης της λειψυδρίας, ώστε τα μεγάλα συνθήματα για ισχυρές κοινωνίες να μην παραμείνουν απλές ευχές.
Καταρχάς με Ποιες προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;
Παρότι η ΚΕΔΕ προσπαθεί να διαμορφώσει ατζέντα με περιεχόμενο στο ετήσιο συνέδριό μας η κατάσταση στην τοπική αυτοδιοίκηση είναι τόσο βεβαρυμμένη που μόνο αισιοδοξία δεν εκπέμπει.
Άρα και οι προσδοκίες όλων μας είναι μειωμένες.
Διεκδικήσεις ή αποφάσεις μας και στα συνέδρια που έχουν προηγηθεί δεν βρήκαν ανταπόκριση από την κεντρική εξουσία, σε σημείο που σήμερα οι δήμοι να εμφανίζονται ως ικέτες ή μοιρολάτρες. Να διεκδικούμε κάποια χρήματα που θα ανακουφίζουν τη λειτουργία μας ενώ μας έχουν πάρει θεσμοθετημένους πόρους, όπως έγινε τα τελευταία χρόνια με την παρακράτηση ποσοστού από το Τέλος Παρεπιδημούντων.
Δυστυχώς η τοπική αυτοδιοίκηση σήμερα είναι μακριά από τις προσδοκίες των πολιτών διότι αδυνατεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη που έχει ανάγκη η χώρα μας.
Αυτό γίνεται ακόμα πιο εμφανές όσο απομακρυνόμαστε από την Αθήνα και τα μεγάλα αστικά κέντρα, στην περιφέρεια και στα νησιά μας, όπου η παρουσία του κράτους είναι ελλιπής και οι δήμοι καλούνται να λύσουν προβλήματα που δεν τους ανήκουν και δεν έχουν τη δυνατότητα να τα αντιμετωπίσουν.
Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη “κόκκινη γραμμή” που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;
Έτσι όπως είναι σήμερα η κατάσταση δε νομίζω ότι μπορεί να μετρηθεί το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Για να γίνει αυτό απαιτείται πρώτα από όλα να προσδιοριστεί ο ρόλος και το εύρος κάθε Δήμου. Για να γίνει κατανοητό θα αναφέρω ένα παράδειγμα από το νησί μου, την Κω. Το 2010 είχαμε λίγο πάνω από 900.000 αφίξεις τουριστών στην τουριστική περίοδο και η αποκομιδή απορριμμάτων λειτουργούσε επί εξαήμερο. Από τότε οι αφίξεις τουριστών έχουν αυξηθεί στο ενάμιση εκατομμύριο, επιπλέον η βραχυχρόνια μίσθωση φέρνει τουρίστες σε όλες τις περιοχές του νησιού, που σημαίνει τα απορρίμματα αυξάνονται παντού και όχι μόνο στις τουριστικές ζώνες και όλα αυτά ενώ έχει μειωθεί δραματικά ο αριθμός των εργαζομένων ενώ ως δημοτική αρχή θέλουμε και στοχεύουμε, τουλάχιστον για το μισό χρόνο, να έχουμε αποκομιδή παντού 7 μέρες την εβδομάδα και σε κεντρικές περιοχές όλο το 24ωρο.
Πως θα μετρηθεί αυτό το κόστος, με βάση το ελάχιστο των δυνατοτήτων ή το μέγιστο των αναγκών και των στόχων που θέτουμε;
Το ίδιο συμβαίνει και σε πολλούς άλλους τομείς πχ η Κως αυξάνει συνεχώς τον πληθυσμό της τα τελευταία 50 χρόνια ενώ παρουσιάζει και τη μεγαλύτερη, ποσοστιαία, αύξηση πληθυσμού σύμφωνα με την τελευταία απογραφή. Αυτό το γεγονός έχει οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση του μαθητικού πληθυσμού. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε ανάγκη από τουλάχιστον 8 νέα μεγάλα σχολικά κτίρια (δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια) και μερικά μικρότερα (νηπιαγωγεία). Την ίδια στιγμή ο Δήμος Κω βάζει από το ταμείο του πάνω από ενάμιση εκατομμύριο το χρόνο για τις λειτουργικές ανάγκες των σχολείων. Η κρατική χρηματοδότηση δεν φτάνει ούτε για τις σχολικές καθαρίστριες.
Επομένως, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να μιλήσουμε για πραγματικό κόστος μόνο σε συνάρτηση με την ποιότητα των αναγκών και των στόχων μας.
Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;
Δυστυχώς για όσο δεν επιτυγχάνεται η οικονομική αυτάρκεια και η διοικητική αυτοτέλεια των δήμων, ώστε να είναι πραγματικά αυτοδιοίκηση, οι περισσότερες αλλαγές που γίνονται λειτουργούν ημιτελώς.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση σε κάποια θέματα απλοποιήθηκαν διαδικασίες σε άλλα συντηρείται η γραφειοκρατία.
Στη σημερινή εποχή εκτιμώ ότι, εκτός από τα διαθέσιμα χρήματα, πολλά κρίνονται από την ταχύτητα παρέμβασης σε κάθε λειτουργία ή ανάγκη. Δυστυχώς, κατά τη γνώμη μου, το πλαίσιο λειτουργίας των δήμων δε συνάδει με αυτές τις αρχές που πρέπει να κρίνουν τη δράση μας. Δηλαδή την ταχύτητα, την εγγύτητα στα προβλήματα και άρα την αποτελεσματικότητα στις δράσεις και παρεμβάσεις μας.
Ειδικά στα νησιά, όπου η γεωγραφική απομάκρυνση και οι ιδιαίτερες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες πολλαπλασιάζουν τα προβλήματα, είναι άνευ συζητήσεως ανάγκη η θεσμική και οικονομική ενίσχυση των δήμων. Η αδυναμία των δήμων να καλύψουν ουσιαστικές ανάγκες, π.χ. στα σχολεία, απειλεί τη συνοχή και την λειτουργικότητα των τοπικών κοινωνιών.
Χειρότερο και από αυτή την κατάσταση είναι ότι, ενώ υπάρχουν λύσεις, τις έχουν εφαρμόσει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες άλλωστε, το κράτος μας δεν ακούει και δεν θέλει να το κάνει.
Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;
Είναι σαφές ότι οι περισσότεροι δήμοι, στην κατάσταση που βρίσκονται, δεν μπορούν να χρηματοδοτήσουν ούτε τις μελέτες που απαιτούνται για τα έργα υποδομής. Όμως, υπάρχει ένα μεγάλο ζητούμενο που λέγεται Τέλος Ανθεκτικότητας. Ουσιαστικά πρόκειται για το τέλος διαμονής που καταβάλλουν οι επισκέπτες κάθε τόπου ως αντιστάθμισμα για την επιβάρυνση που προκαλούν, με στόχο τη βελτίωση των τοπικών υποδομών.
Από αυτό οι δήμοι δεν εισπράττουν ούτε σεντ.
Για αυτό επιμένουμε να διεκδικούμε την μεταφορά του στην Τοπική Αυτοδιοίκηση σύμφωνα και με την απόφαση του συνεδρίου της ΚΕΔΕ στη Ρόδο το 2024. Δηλαδή, το 48% των εσόδων να αποδίδεται στο δήμο που παράγεται, το 12% στο σύνολο των 332 Δήμων, κατ’ αναλογία αναδιανομής του ΤΑΠ και το υπόλοιπο 40%, αποκλειστικά για ανθεκτικά έργα πολιτικής προστασίας και υποδομών, λειψυδρίας, διαχείρισης απορριμμάτων, κλπ. μέσω ειδικού προγράμματος για τους πρωτοβάθμιους ΟΤΑ.
Είμαι πεπεισμένος ότι μόνο με αυτό τον τρόπο θα πετύχουμε λύσεις στα προβλήματα που συσσωρεύονται. Τα χρήματα υπάρχουν και πρέπει να επιστρέψουν στον τόπο για το σκοπό που παράγονται, όπως γίνεται σε όλη την Ευρώπη.
Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι “Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες”. Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;
Μεταφράζεται σε καθημερινό άγχος και αγωνία να τρέχουμε πίσω από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συνδημότες μας και εμείς οι ίδιοι ως κάτοικοι του τόπου.
Το σύνθημα του Συνεδρίου ακούγεται και είναι πράγματι ωραίο και επιθυμητό. Σε αυτό πιστεύουμε και για αυτό αγωνιζόμαστε, για ισχυρούς δήμους και ισχυρές τοπικές κοινωνίες, το όνομα μάλιστα της παράταξης μου είναι «Ισχυρή Κως». Όμως, αν δεν αλλάξουν ουσιαστικά και σε βάθος τα δεδομένα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση πολύ φοβάμαι ότι παρά τον αγώνα που δίνουμε καθημερινά τα συνθήματα θα μείνουν απλά ευχές
