Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου, Γιάννης Φωστηρόπουλος: «Κάθε αρμοδιότητα χρειάζεται πόρους, προσωπικό και μέσα»

Ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου και Πρόεδρος του ΣΥΔΝΑ μιλά στο otanews.gr ενόψει του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα για τη χρηματοδότηση των Δήμων, τον νέο Κώδικα, την κλιματική ανθεκτικότητα και τις ελλείψεις προσωπικού.

Καταρχάς με τι προσδοκίες μεταβαίνετε στην Καλαμάτα για το Συνέδριο της ΚΕΔΕ;

Πηγαίνω στην Καλαμάτα με την προσδοκία το Συνέδριο της ΚΕΔΕ να μην περιοριστεί σε διαπιστώσεις, αλλά να καταλήξει σε συγκεκριμένα αιτήματα προς την Πολιτεία, με σαφές χρονοδιάγραμμα και δεσμεύσεις. Φέτος διαθέτουμε ένα σημαντικό πλεονέκτημα: επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Έχουμε, επομένως, τη δυνατότητα να διεκδικήσουμε τους αναγκαίους πόρους με συγκεκριμένα δεδομένα και όχι μόνο με διαπιστώσεις.

Η παρουσία μου έχει και ευρύτερη θεσμική διάσταση, καθώς συμμετέχω στο Συνέδριο με τις ιδιότητες του Αντιπροέδρου της ΠΕΔΑ, του Προέδρου της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και του Προέδρου του Συνδέσμου Δήμων Νότιας Αττικής. Θα επιχειρήσω να συμβάλω στην ανάδειξη των κοινών ζητημάτων των Δήμων, στην ενίσχυση της διαδημοτικής συνεργασίας και στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων προς όφελος των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα, ως Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου, επιθυμώ να αναδείξω τις πρωτοβουλίες μας στους τομείς της καινοτομίας και της προσβασιμότητας.

Το ζητούμενο είναι οι αποφάσεις της Καλαμάτας να μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές και δεσμεύσεις από την πλευρά της Πολιτείας, που θα βελτιώσουν στην πράξη τη ζωή των πολιτών. Γιατί η Αυτοδιοίκηση κρίνεται τελικά από το έργο της και από το ουσιαστικό αποτύπωμα που αφήνει στην καθημερινότητα των πολιτών.

Στο Συνέδριο της Καλαμάτας παρουσιάζεται η νέα, ολοκληρωμένη μελέτη της ΚΕΔΕ για το πραγματικό κόστος λειτουργίας των Δήμων. Με βάση αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, ποια είναι η πρώτη «κόκκινη γραμμή» που θέτετε στην κυβέρνηση για την άμεση αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης;

Δεν θα χρησιμοποιούσα τον όρο «κόκκινη γραμμή». Θα μιλούσα για μια θεμελιώδη προϋπόθεση: καμία αρμοδιότητα στους Δήμους χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους, το αναγκαίο προσωπικό και τα μέσα για την άσκησή της. Η νέα μελέτη της ΚΕΔΕ τεκμηριώνει επιστημονικά αυτό που οι Δήμοι γνωρίζουμε από την καθημερινή μας εμπειρία: το χρηματοδοτικό κενό προσεγγίζει τα 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Πρόκειται για πόρους που λείπουν από τη συντήρηση των σχολείων, των δρόμων, των παιδικών χαρών, των αθλητικών χώρων και συνολικά των δημοτικών υποδομών.

Η πρώτη και άμεση διεκδίκησή μας είναι η πλήρης κάλυψη, μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ), κάθε πρόσθετης επιβάρυνσης που προκύπτει από αποφάσεις της κεντρικής διοίκησης, όπως οι μισθολογικές αυξήσεις, το ενεργειακό κόστος και οι νέες αρμοδιότητες, μεταξύ των οποίων η ναυαγοσωστική κάλυψη και η φροντίδα των αδέσποτων ζώων.

Θέλω να είμαι σαφής: Η Αυτοδιοίκηση δεν ζητά προνομιακή μεταχείριση, αλλά την απόδοση των πόρων που δικαιούται. Εάν η Πολιτεία απέδιδε στους Δήμους τα ποσά που τους αναλογούν, αυτά που τους οφείλονται με βάση τις αρμοδιότητες και τις πραγματικές λειτουργικές τους ανάγκες, δεν θα υπήρχε το σημερινό χρηματοδοτικό έλλειμμα. Οι Δήμοι αποδεικνύουν καθημερινά ότι παρά τις δυσκολίες συνεχίζουν να παράγουν έργο και να βρίσκονται δίπλα στον πολίτη.

Παράλληλα, διεκδικούμε τη σταδιακή αύξηση των ΚΑΠ και τη δημιουργία ενός μόνιμου χρηματοδοτικού προγράμματος για τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό των δημοτικών υποδομών. Το μήνυμά μας είναι ξεκάθαρο: Η Αυτοδιοίκηση χρειάζεται οικονομική αυτοτέλεια, σταθερούς πόρους και δυνατότητα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Γιατί η ενίσχυση των Δήμων είναι προϋπόθεση για καλύτερες υπηρεσίες και καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους τους πολίτες.

Το φετινό συνέδριο συμπίπτει με την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Νέου Κώδικα. Θεωρείτε ότι το νέο αυτό πλαίσιο λύνει τα χέρια των Δημάρχων, ή παραμένει η πολυπλοκότητα στις αρμοδιότητες;

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την απλοποίηση και τον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας των Δήμων. Σε σχετική συνεδρίαση της ΚΕΔΕ, παρουσία του Υπουργού Εσωτερικών, κ. Θοδωρή Λιβάνιου, συζητήθηκαν οι προβλέψεις του νέου Κώδικα και το πλαίσιο των Δημοτικών Εκλογών.

Ωστόσο, η πραγματική του αξία θα κριθεί στην εφαρμογή του. Η σαφέστερη καταγραφή των αρμοδιοτήτων είναι σημαντική, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους, το απαραίτητο προσωπικό και τα μέσα. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε ποιος έχει την ευθύνη. Πρέπει αυτός να έχει και τη δυνατότητα να την ασκήσει αποτελεσματικά.

Ο νέος Κώδικας θα δοκιμαστεί στην καθημερινή λειτουργία των Δήμων και, μέσα από αυτή την εμπειρία, θα φανεί εάν χρειάζονται βελτιώσεις ή διορθωτικές παρεμβάσεις. Γι’ αυτό θεωρώ απαραίτητη τη συνεχή αξιολόγησή του, με ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης, καθώς και τη θέσπιση ενός μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης των δημοτικών αρμοδιοτήτων.

Στόχος είναι ένα σύγχρονο και λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο που θα ενισχύει ουσιαστικά τους Δήμους και θα τους επιτρέπει να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις ανάγκες των πολιτών.

Η ατζέντα της Καλαμάτας δίνει τεράστια έμφαση στην κλιματική ανθεκτικότητα και τη διαχείριση του νερού. Έχουν οι Δήμοι τα απαραίτητα κονδύλια για έργα υποδομής;

Η κλιματική κρίση δεν είναι πλέον μια μελλοντική απειλή, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα. Στο Παλαιό Φάληρο αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις με αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις, καθαρισμούς φρεατίων και αγωγών, φροντίδα του ρέματος της Πικροδάφνης και ενίσχυση του αστικού πρασίνου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το νέο δίκτυο άρδευσης για τους χώρους πρασίνου προϋπολογισμού μελέτης 570.400 ευρώ, που δημοπρατήθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Αττική» του ΣΥΔΝΑ και συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Αξιοποιώντας τους υπόγειους υδάτινους πόρους των δύο δημοτικών γεωτρήσεων περιορίζουμε την κατανάλωση πόσιμου νερού και εξοικονομούμε περίπου 80.000 ευρώ ετησίως.

Εξίσου σημαντική είναι η ανανέωση του αστικού πρασίνου. Τα δέντρα, όπως οι άνθρωποι και οι υποδομές, γερνούν. Στην πόλη μας υπάρχουν παλαιές φυτεύσεις πεύκων που απαιτούν συστηματικό έλεγχο, καθώς η ηλικία και η κατάστασή τους μπορεί να δημιουργούν κινδύνους πτώσης. Χρειάζεται σταδιακή ανανέωση, με κατάλληλες φυτεύσεις που εξασφαλίζουν ανθεκτικότητα και ασφάλεια.

Η κλιματική ανθεκτικότητα απαιτεί πρόληψη, ορθολογική διαχείριση του νερού, σύγχρονες υποδομές και σωστό σχεδιασμό του πρασίνου. Θέλουμε πόλεις πιο ασφαλείς, πιο βιώσιμες και καλύτερα προετοιμασμένες για τις προκλήσεις του μέλλοντος.

Το κεντρικό σύνθημα του Συνεδρίου είναι «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες». Πώς μεταφράζεται αυτό πρακτικά για την καθημερινότητα του δημότη, όταν οι υπηρεσίες σας αντιμετωπίζουν τόσο μεγάλες ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό;

Ισχυρός Δήμος είναι, πάνω απ’ όλα, ο Δήμος που βρίσκεται δίπλα στον πολίτη, ανταποκρίνεται στις ανάγκες του και μπορεί να δίνει ουσιαστικές λύσεις στα προβλήματα της καθημερινότητάς του. Είναι ο Δήμος που λειτουργεί αποτελεσματικά, προσφέρει ποιοτικές υπηρεσίες και δημιουργεί στους δημότες του αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης.

Ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης γίνεται διαρκώς πιο σύνθετος και απαιτητικός, καθώς οι Δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ένα ολοένα ευρύτερο φάσμα αναγκών της σύγχρονης κοινωνίας. Την ίδια στιγμή, η υποστελέχωση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοτικές υπηρεσίες. Οι ελλείψεις προσωπικού σχεδόν σε όλους τους τομείς και τις ειδικότητες, δημιουργούν αυξημένες απαιτήσεις για τους ήδη υπηρετούντες εργαζομένους, οι οποίοι καταβάλλουν καθημερινά σημαντική προσπάθεια για να διασφαλίσουν την εύρυθμη λειτουργία των υπηρεσιών και την εξυπηρέτηση των πολιτών. Εάν η κατάσταση αυτή συνεχιστεί, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να τεθεί σε δοκιμασία ακόμη και η βιωσιμότητα δομών και υπηρεσιών που δημιουργήθηκαν με κόπο και διαχρονική προσπάθεια και οι οποίες καλύπτουν ουσιαστικές και καθημερινές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Χρειαζόμαστε, επομένως, μια ουσιαστική και συστηματική πολιτική ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού όσο και σε επίπεδο οικονομικών πόρων. Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η επαρκής στελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών, με προσλήψεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε Δήμου, αλλά και η ενίσχυση της χρηματοδότησής τους. Στην κατεύθυνση αυτή, καθοριστική σημασία έχει η διασφάλιση της πλήρους απόδοσης των πόρων που προβλέπονται από το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Πρόκειται για μια εξέλιξη που θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση σημαντικού μέρους των οικονομικών αναγκών των Δήμων και να ενισχύσει τη δυνατότητά τους να ανταποκρίνονται στις αυξανόμενες απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η βελτίωση των εργασιακών και μισθολογικών συνθηκών. Οφείλουμε να στηρίζουμε τους εργαζομένους μας, να αναγνωρίζουμε την προσφορά τους και να τους εξασφαλίζουμε τις κατάλληλες προϋποθέσεις για να επιτελούν το έργο τους.Την ίδια στιγμή, πρέπει να αξιοποιούμε τις δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες, να περιορίζουμε τη γραφειοκρατία και να οργανώνουμε τις υπηρεσίες μας με τρόπο που διευκολύνει τόσο τους εργαζομένους όσο και τους δημότες. Η τεχνολογία αποτελεί πολύτιμο εργαλείο εκσυγχρονισμού, δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα.

Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη διάσταση που θεωρώ εξίσου σημαντική: η σχέση του Δήμου με την τοπική κοινωνία. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ότι ο Δήμος είναι σύμμαχός του στην αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων. Ότι μπορεί να απευθυνθεί στις υπηρεσίες του, να ακουστεί και να αντιμετωπιστεί με σεβασμό και υπευθυνότητα.

Από την πλευρά μας, οφείλουμε να καλλιεργούμε αυτή τη σχέση μέσα από την ειλικρινή επικοινωνία, τη διαφάνεια και τη συνεργασία, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες των δημοτών και εξηγώντας με σαφήνεια τις δυνατότητες αλλά και τους περιορισμούς που υπάρχουν.

Γιατί, τελικά, ισχυρός Δήμος είναι εκείνος που διαθέτει τα μέσα, τους ανθρώπους και τις δυνατότητες να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στον ρόλο του. Και ισχυρή τοπική κοινωνία είναι εκείνη που αισθάνεται ότι ο Δήμος και οι άνθρωποί του βρίσκονται ουσιαστικά δίπλα της